Portekiz İşgücü Pazarında Çürümenin İzleri: Düşük Ücretler ve Kaçak Anlaşmalar

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) bu yıl yayımladığı İstihdam Bakış raporu, Portekiz işgücü pazarına ilişkin ciddi endişeler uyandıran bulguları gün yüzüne çıkardı. Rapora göre ülkedeki birçok şirket, işçilerin rakip firmalara geçiş yapmasını engellemek amacıyla yasa dışı anlaşmalar yapıyor. Bu kapsamda, müşteri kapmama kararlarından gizlilik sözleşmelerine kadar uzanan abusif haksız rekabet kuralları, Portekiz'de OECD ortalamasının üzerinde bir oranda kullanılıyor. Ayrıca farklı şirketlerin birbirleriyle anlaşıp personel alımını durdurduğu ve maaşları kartelleştirdiğine dair güçlü işaretler bulunuyor. Bu tür yasal dışı uygulamalar, işçilerin özgürlüklerini kısıtlarken kazanım potansiyellerini de ciddi şekilde baskılıyor.

Portekiz'in oldukça katı bir işgücü piyasasına sahip olduğu biliniyor ve bu yapıda düşük maaş sorunu başlıca kronik problemlerden biri olarak öne çıkıyor. Ülkede kariyer ilerleyişinin sağlanmasının zorluğu sebebiyle, çalışanların maaş artışı yaşamasının neredeyse imkansız hale geldiği sıkça dile getiriliyor. Bu nedenle artık daha yüksek gelir elde etmenin tek yolu, çalışanın farklı bir şirkete geçiş yapması olarak görülüyor. Eurostat verileri, Portekiz'de yıllık ortalama brüt ücretin yaklaşık 24.800 euro civarında olduğunu ortaya koyuyor. Avrupa Birliği ortalamasının ise 39.800 euroya yaklaştığı düşünülürse, aradaki yaklaşık 15.000 euroluk fark, ülkedeki gelir adaletsizliğini ve personelin %38 daha az kazandığını gözler önüne seriyor.

Aynı zamanda Portekiz, iş gücü piyasasındaki niteliksiz personel oranının en yüksek olduğu ülke konumunda bulunuyor ve bu oran %29 gibi dikkat çekici bir seviyeye ulaşmış durumda. Buna rağmen bazı kesimlerin iddialarının aksine, ülke AB üyesi diğer ülkelerden nitelikli işçi çekmekte büyük zorluk yaşıyor. Bunun temel sebebi, düşük ücret politikaları ve esneklikten uzak iş piyasası koşulları nedeniyle Portekiz'in bu profesyoneller için çekici bir destinasyon olarak algılanmamasıdır. Öte yandan ülke, AB dışı ülkelerden gelen göçmen işçilerin istihdamında Avrupa ortalamasının biraz üzerinde bir konumda duruyor. Bu çalışanlar genellikle restoran çalışanı, dijital ulaşım ağ sürücüsü veya inşaat işçisi gibi herkesin şikayet ettiği ama toplumsal olarak faydalandığı güvencesiz ve zorlu işlerde istihdam ediliyor.

İstihdam sorunları sadece maaş ve göç politikaları ile sınırlı kalmıyor; ülkenin genel iş gücü verimliliği de Avrupa'daki en düşük seviyelerden biri olarak dikkat çekiyor. Bununla bağlantılı olarak, Portekiz'de stres ve tükenmişlik (burnout) sendromu yaşayan çalışanların oranı da endişe verici boyutlara ulaşmış durumda. STADA Health Report 2025 verilerine göre, Portekizli işçilerin yarısından fazlası yoğun iş stresi ve psikolojik tükenmişlik belirtileri rapor ediyor. Bu oran, kıtadaki en yüksek seviyelerden biri olarak kayıtlere geçerken; çalışanlar aynı zamanda özel hayatları ile mesai hayatları arasındaki dengeyi kurmakta büyük zorluk çektiklerini ifade ediyorlar.

Tüm bu yaşanan zorluklar günümüzün dinamik ve değişken çalışma koşullarının gerektirdiği esnekliği ve vizyonu Portekiz'in sağlayamadığını açıkça ortaya koyuyor. Ülke, tarihindeki en iyi eğitilmiş ve donanımlı genç nesle sahip olmasına rağmen, bu birikimi verimliliğe, zenginliğe ve sosyal refaha dönüştüremiyor. Aksine, yetenekli genç nüfus kitlesel olarak yurt dışına göç ederken, ülkede kalmak zorunda olanların önündeki zorluklar her geçen gün artıyor. OECD verilerinin de doğruladığı üzere, işverenlerin tercih ettiği kısıtlayıcı uygulamalar, son on yıllarda yerleşen ve ülkeyi boğan bir ortalama ve kısıtlılık kültürünü besliyor. Özetle, Portekiz işgücü pazarında yapısal ve derin bir çürüme olduğu artık tartışılmaz bir gerçeklik olarak karşımızda duruyor.