Romanya'da Yasadışı Bakımevleri Skandalı: İlk İstifalar ve Disiplin Süreçleri Başlatıldı

Romanya Çalışma Bakanı Vekili Dragoș Pîslaru, Bihor bölgesinde ortaya çıkan yasadışı bakımevleri skandalının ardından ilk disiplin ve idari tedbirlerin alındığını kamuoyuna duyurdu. Sosyal medya hesabı üzerinden yapılan açıklamaya göre, Engelli Haklarının Korunması Ulusal Otoritesi (ANPDD) Başkanı Alexandra Zară görevden alınarak resmi olarak görevine son verildi. Bu kararın, söz konusu kurumların DIICOT'un (Organize Suçlar ve Terörizmle Mücadele Soruşturma Dairesi) operasyonuna müdahil olma sürecindeki tutum ve eylemleri doğrultusunda alındığı ifade edildi. Otorite başkanının görevden alınmasının yanı sıra, olayla bağlantısı olan diğer kamu görevlileri hakkında da çeşitli yaptırım ve disiplin cezaları talep edildiği bildirildi. Yetkililer, bu adımların soruşturmanın şeffaf bir şekilde yürütülmesine ve benzer ihmallerin gelecekte önlenmesine yönelik ilk aşama olduğunu vurguladı. Skandalın boyutları netleştikçe, sorumluluğu bulunan diğer kurumların da benzer inceleme süreçlerine tabi tutulması bekleniyor.

Bihor ilinde gerçekleşen ve ülke genelinde büyük tepki çelen olay, engelli bireylerin özel mülkiyetteki yerlerde aylar boyunca zorla alıkonulduğunu ortaya çıkardı. Güvenlik güçlerinin bölgede düzenlediği eş zamanlı operasyonlarda, yasadışı bir şekilde işletilen bu sözde bakımevlerinde onlarca mağdurun kendilerini rehin halde bulduğu tespit edildi. İlgili kurumların denetim mekanizmalarının yetersiz kalması ve yetkililerin ihmalde bulunduğu iddiaları, kamuoyunda ciddi bir güven bunalımının oluşmasına yol açtı. Mağdurların temel insan haklarının çiğnendiği bu durum, basına yansıdıkça toplumsal bir öfke dalgası oluşturdu. Yetkili makamların geç müdahalesi nedeniyle kurumlar arası koordinasyon eksikliği de hem medyada hem de sivil toplum kuruluşlarında yoğun bir şekilde eleştirildi.

Görevden alınan Alexandra Zară'nın kurumu, Engelli Haklarının Korunması Ulusal Otoritesi, ülkedeki savunmasız grupların refahını sağlamakla ve bu tür sosyal hizmetlerin yasal standartlara uygunluğunu denetlemekle görevlidir. Ancak DIICOT'un ortaya çıkardığı bulgular, bu devlet otoritesinin yasadışı ve suç teşkil eden yapıları tespit etmekten aciz olduğunu veya bu yapıları engellemek için gerekli adımları atmadığını gösterdi. Kurumun, bakımevlerinin lisanssız çalışmasına göz yumduğu ve şikayetleri yeterince ciddiye almadığı iddia edilen detaylar arasındadır. Bakan Pîslaru'nun açıklamaları, devletin sosyal politikalarındaki zafiyetin farkına varıldığını ve acil reform ihtiyacının kabul edildiğini göstermektedir. Bu tür ihmallerin tek bir kişinin eylemleriyle sınırlı kalmadığı, sistematik bir denetimsizlik problemine işaret ettiği değerlendirilmektedir.

Sorumluların yargı önüne çıkarılması sürecinde Organize Suçlar ve Terörizmle Mücadele Soruşturma Dairesi (DIICOT), olayı son derece hassas bir biçimde ele almaya devam etmektedir. Bihor'daki yasadışı bakımevlerini işleten şüpheliler; insan ticareti, gasp ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma gibi çok ağır suçlamalarla yargılanacakları öngörülmektedir. Soruşturmanın derinleşmesiyle birlikte, yerel yönetimler veya sağlık birimleri içerisinde bu suç örgütüne bilerek ya da bilmeyerek yardım sağlamış diğer şüphelilerin de tespit edilmesi hedefleniyor. Bakanlık tarafından talep edilen idari yaptırımların yanı sıra, söz konusu kişiler hakkında adli süreçlerin de en üst düzey cezai yaptırımlarla sonuçlanması için savcılık yoğun bir mesai harcamaktadır. Mağdur olan engelli bireylerin psikolojik ve fiziksel travmalarını atlatmaları için devlet tarafından acil rehabilitasyon merkezlerine sevk edildikleri de ek bilgiler arasında yer alıyor.

Bu menfur hadise, Romanya'nın sosyal hizmetler altyapısını ve engelli bireylerin yasal haklarının korunması mekanizmalarını kökten yeniden değerlendirmesi gerektiğini kanıtlamaktadır. Bakan Pîslaru'nun açıkladığı üzere, önümüzdeki dönemde denetim sistemleri tamamen dijitalleştirilecek, şeffaflık artırılacak ve düzenli aralıklarla bağımsız denetimler gerçekleştirilecektir. Olayın ardından sivil toplum kuruluşları, devletin sosyal bakım sistemine yönelik reform çağrılarını yükseltmiş ve mevcut mevzuatın yeniden güncellenmesi için somut bir talep sunmuştur. Hükümet yetkilileri, savunmasız bireylerin devlet koruması adı altında suç örgütlerinin insafına bırakılmasının asla kabul edilemez olduğunu belirterek benzer faciaların yaşanmaması için tüm kurumların seferber edileceğini taahhüt etmiştir. Kamuoyu ve medyanın konuyu yakından takip etmesiyle birlikte, atılan tüm idari adımların ve hukuki süreçlerin gelecekteki etkinliği de büyük bir merakla beklenmektedir.