Shaker Tarikatı Üyesi Tabitha Babbitt ve Dairesel Testerenin Hikayesi

18. yüzyılda İngiltere'den Amerika'ya göç eden ve kendilerini 'Şükredenler' (Shakers) olarak adlandıran dini bir topluluk, sadece radikal inançlarıyla değil, aynı zamanda getirdikleri yenilikçi icatlarla da tarihe geçmiştir. Topluluğun kadın ve erkek üyeleri, eşitlikçi yapıları ve özverili çalışma disiplinleri sayesinde tarımdan mobilya tasarımına kadar birçok alanda yenilikler yapmışlardır. Bu sessiz ve çalışkan topluluk, hayatı kolaylaştıran sayısız aracın arkasındaki zihniyetin mimarı olmuştur. Tarih boyunca icatları genellikle erkeklerle özdeşleştirilse de, Shaker topluluğunda kadınların da öncü rol oynadığı bilinmektedir. Bu mucitlerden biri olan Tabitha Babbitt, endüstriyel tarihin şekillenmesinde büyük rol oynamıştır.

Shaker topluluğu, İngiliz Quakers'ının bir kolu olarak ortaya çıkmış ve ibadet sırasında duydukları coşkuyu fiziksel hareketlerle ifade etmelerinden dolayı bu ismi almıştır. Topluluk üyeleri, barışçıl, sade ve bekâreti merkeze alan bir yaşam tarzını benimsemiş, mülkiyet ve emeğin paylaşıldığı komünlarda yaşamıştır. 1840'larda zirve yapan bu nüfus, ağırlıklı olarak Amerika'nın kuzeydoğusunda yerleşmiş ve tarım ile ev yapımı ürünlerin satışı ile geçinmiştir. Erkeklerle kadınlar ayrı yaşasalar da toplum içinde eşit statüye sahiptiler ve ortak refah için işbirliği içinde çalışırlardı. Örneğin odun kesme işini erkekler yaparken, bu odunları işleyip sepet yapma işini kadınlar üstlenirdi. Bu yapı, hem cinsiyet eşitliği hem de verimlilik açısından dönemin diğer topluluklarından ayrılıyordu.

Shaker inancı, çalışmayı ve mükemmellik arayışını kutsal bir görev olarak görüyordu, bu da topluluk içinde sık sık icat çıkarma arzusunu tetikledi. Tarım teknolojisinde yaptıkları yenilikler, hasat işleme makinelerinden tohumları kağıt paketlerde satışa sunmaya kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsıyordu. Ayrıca, araziyi sürmek için kullandıkları döner tarım aleti (rotary harrow) ve hayvan barınakları için tasarladıkları en verimli yuvarlak plan, onların mühendislik zekâlarına örnek olarak gösterilebilir. Hatta günümüzde hala kullanımını sürdüren çamaşır mandallarının bile bu topluluk tarafından icat edildiği söylenir. Onların 'her şeyi en iyi ve en verimli şekilde yapma' felsefesi, basit ev aletlerinden endüstriyel araçlara kadar pek çok ürünün doğmasına neden oldu.

Bu yenilikçi ortamda yetişen ve Harvard, Massachusetts'deki Shaker cemaatine 13 yaşında katılan Tabitha Babbitt, icatlarıyla ABD tarihindeki ilk kadın mucitlerden biri olarak anılmaktadır. Bir dişçi olarak çalıştığı sırada protez diş yapımı ve yerleştirilmesi yöntemlerini geliştirmesi, tıbbi alana yaptığı katkılardan sadece biridir. Yanlış anlaşılmalara konu olan ve sıkça Shaker icatı olarak bahsedilen 'Babbitt metali' isimli alaşımda aslında onun adı değil, Massachusettsli bir başka mucit olan Isaac Babbitt'in adı geçmektedir. Ancak Tabitha'nın asıl şöhreti ve en büyük katkısı, tamamen farklı bir alanda, yani ağaç işleme sektöründe devrim yaratan bir makineye dayanır.

Tabitha Babbitt'in 1813 civarında geliştirdiği dairesel testere (circular saw), günümüzde kullandığımız elektrikli testerenin atası olarak kabul edilir. Bu icattan önce kütükleri keresteye dönüştürmek için iki kişinin, birinin çukurun altında diğerinin üstünde durduğu ve uzun bir bıçağı birlikte çekip ittiği zahmetli bir yöntem kullanılıyordu. Babbitt, bu süreçte erkeklerin çukurun altında çalışırken ortaya çıkan verimsizliği gözlemlemiş ve bunu daha pratik bir şekilde çözmek istemiştir. Tekerlek formundaki bir testere bıçağının kullanılması gerektiğine karar vererek, kesme işlemini çok daha hızlı ve az güçle gerçekleştiren bir tasarım oluşturmuştur. Ne yazık ki Shaker inançları patent almayı ve ticari kazanç peşinde koşmayı yasakladığı için Babbitt bu icadının resmi patentini alamamış, ancak buluşu sanayi devriminde köklü bir değişimi tetiklemiştir.