'Sinema Katili' serbest: Brezilya'yı sarsan katliamın ardından 25 yıl sonra sokaklarda

Mateus da Costa Meira adlı eski tıp öğrencisi, Brezilya'da 1999 yılında São Paulo'daki Morumbi Shopping sinema salonunda gerçekleştirdiği kanlı saldırıyla hatırlanıyor. Olay sırasında 24 yaşında olan Mateus, Fight Club (Dövüş Kulübü) filminin gösterimi sırasında makineli silahla izleyicilere ateş açmış ve üç kişiyi öldürmüş, dokuz kişiyi yaralamıştı. Yargılanma sürecinde savunma, şüphelinin akıl hastalıkları ve uyuşturucu kullanımı nedeniyle cezai ehliyetinin bulunmadığını iddia etmiş, ancak tıbbi heyet saldırının dikkatlice planlandığını belirleyerek bu tezi reddetmiştir. İlk duruşmada 120 yıl hapis cezasına çarptırılan Mateus'un cezası daha sonra São Paulo Adalet Sarayı tarafından 48 yıla düşürülmüştür. Ancak bu olay, Brezilya tarihinde bir alışveriş merkezinde meydana gelen en şiddetli olaylardan biri olarak hafızalara kazınmıştır.

Hapse girmesinin ardından Mateus, ailesine yakın olmak için Salvador'daki Lemos Brito Cezaevi'ne nakledilmiştir. Burada bulunduğu süre zarfında, 2009 yılında hücre arkadaşıyla bir makasla öldürmeye teşebbüs ettiği yeni bir suçtan yargılanmaya başlamıştır. Bu olayın ardından yapılan adli tıp incelemesi, şüphelinin ciddi ve kronik bir şizofreni tablosu sergilediğini tespit etmiştir. Bunun üzerine 2011 yılında Mahkeme, onu akli dengesinin yerinde olmadığına hükmederek hapis cezasını güvenlik tedbiri ile değiştirmiştir. Bu kararla birlikte Mateus, Salvador'daki Adli Gözetim ve Psikiyatri Tedavi Hastanesi'ne yatırılarak on üç yıl boyunca kapalı bir kurumda tutulmuştur.

Yaklaşık çeyrek asırlık bir tedavi ve gözetim sürecinin ardından Eylül 2024'te Mateus'un durumunda önemli bir değişiklik yaşanmıştır. Yeni tıbbi değerlendirmeler, kendisinin artık doğrudan bir tehlike oluşturmadığını belirterek koşullu tahliyesine onay vermiştir. Yargı, kararında psikiyatrik tedaviyi sürdürme, reçeteli ilaçları düzenli kullanma ve alkol ile uyuşturucudan uzak durma gibi katı kurallar getirmiştir. Ayrıca geceleri ev hapsinde kalması, bar ve eğlence yerlerinden uzak durması da şart koşulmuştur. Fakat mahkeme kararında ailesi ile yaşaması öngörülmesine rağmen, basına yansıyan bilgiler onun Salvador'da bir apartman dairesinde tek başına yaşadığını ortaya koymuştur.

Güncel haberlere göre serbest bırakılmasının ardından Mateus'un davranışları toplumda büyük bir tedirginlik yaratmıştır. Başkent Salvador'daki Shopping Barra'da sık sık görüldüğü bildirilen eski mahkum, kafeler, kitabevleri ve hatta sinema salonlarını ziyaret ettiği iddia edilmiştir. Bu durum, bölgedeki esnaf ve ziyaretçiler arasında yoğun bir endişe ve güvenlik kaygısı oluşturmuştur. Çoğu kişi, geçmişte gerçekleştirdiği vahşetin tekrarlanabileceği korkusuyla alışveriş merkezine gitmekten çekinmeye başlamıştır. Ayrıca suçunu anlattığı dijital bir kitap yayımlaması da kamuoyunun tepkisini çekmiştir.

Brezilya Bahia Eyaleti Cumhuriyet Savcılığı, bu gelişmelerin ardından hastaneden çıkışına izin veren karara itiraz etmiştir. İtiraz gerekçesinde, hükümlünün alışveriş merkezleri gibi kalabalık ve kapalı alanlarda dolaşmasının halk sağlığı açısından ciddi risk taşıdığı vurgulanmıştır. Buna rağmen Mateus, şu an için gözetim altında serbest yaşamaya devam etmektedir. Savcılığın endişelerini haklı çıkaracak yeni bir adli tıp raporu düzenlenmesi halinde, hakim salimenin yeniden hastaneye iade edilmesini gündeme alabilir. Tüm bu gelişmeler, adli psikiyatri hastalarının topluma yeniden entegrasyonu ile kamu güvenliği arasındaki hassas dengeyi Brezilya gündemine taşımaktadır.