Tokyo Üniversitesi'ni Umuttan Uzakta Uygulayan Skandallar; Kyoto Üniversitesi'ne Yeşil Işık

Japonya Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (MEXT), dünya standartlarında bir araştırma kapasitesine ulaşmayı hedefleyen ve devlet tarafından yoğun desteklenecek "Uluslararası Mükemmellik Araştırma Üniversiteleri" programına Kyoto Üniversitesi'nin dahil edileceğini resmen açıkladı. Bu karar, ülkedeki akademik dünyanın en üst düzey temsilcileri olarak kabul edilen Tokyo ve Kyoto üniversiteleri arasındaki dengeyi de beraberinde getiriyor. Kyoto Üniversitesi'nin bu statüyü kazanması beklenirken, Tokyo Üniversitesi'nin benzer bir başarıya ulaşması şu an için olanaksız görünüyor.

Tokyo Üniversitesi'nin bu gözde programdan uzak kalmasının en temel nedeni, son zamanlarda yaşanan ve kurumun itibarını derinden sarsan art arda gelen skandallar ve usulsüzlüklerdir. Bakanlık yetkilileri ve hükümet yetkilileri, bu kadar büyük miktardaki kamu kaynağının kullanılacağı bir programda uyum ve yasalara uygunluk konularının kritik önem taşıdığını vurguluyor. MEXT Bakanı Masahito Moriyama yaptığı açıklamada, yoğun finansmanın getirdiği sorumluluğun altını çizerek şeffaflık ve denetim mekanizmalarının gerekliliğine dikkat çekti. Bu durum, Tokyo Üniversitesi'nin yönetim yapısındaki eksikliklerin ve algılanan risklerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

"Mükemmellik Üniversiteleri" statüsü ilk oluşturulduğunda, Tokyo Üniversitesi'nin adaylar arasında en şanslı ve en güçlü aday olarak görülüyordu. Ancak özellikle tıp fakültesinde gerçekleşen rüşvet ve yolsuzluk olayları, üniversitenin bu statüyü elinden kaçırmasına neden oldu. Geçen yıl aralık ayında yapılan incelemeler sonucunda, bakanlığın uzmanlar kurulu Tokyo Üniversitesi hakkında en fazla bir yıl sürecek bir "süreç uzatımı" kararı almıştı. Şubat ayında ise üniversitenin tıp bölümünde görev yapan bir profesörün rüşvetten tutuklanması, bakanın incelemeyi tamamen sonlandırma ihtimalini dillendirmesine yol açtı.

Tokyo Üniversitesi yönetimi, bu olumsuz gidişatı tersine çevirmek ve kaybedilen güveni geri kazanmak amacıyla Nisan ayında kapsamlı bir reform paketi açıklayarak acil eylem planını devreye soktu. Söz konusu reform planı, üniversite genelindeki risk yönetimini tek bir çatı altında toplamayı ve en üst düzeyde bir risk yöneticisi atanmasını içeriyor. Üniversite Rektöru Teruo Fujii, yapılan düzenlemelerin "geri dönüşsüz bir kararlılıkla" uygulanacağını belirterek değişim iradesini gösterse de, kamunun gözündeki güvenin tamamen restoresi için yolun henüz başında oldukları açık. Mevcut tablo, kurumun itibarını onarmanın zaman alacağını gösteriyor.

Japonya'daki akademik camiada bu gelişmeler büyük bir şaşkınlık ve hayal kırıklığı yaratırken, Kyoto Üniversitesi'nin başarısı için de tarihi bir detay göze çarpıyor. Kyoto Üniversitesi, özellikle reform kapsamında, Meiji döneminden bu yana süregelen geleneksel "Kürsü Sistemi"ni (kōzasei) terk etme cesaretini göstererek modern bir yönetim yapısına geçmişti. Bu köklü değişim ve modernleşme adımı, üniversitenin "Mükemmellik Üniversitesi" statüsünü kazanmasını kolaylaştıran en kritik etken olarak değerlendiriliyor. Tokyo Üniversitesi ise benzer bir yenilenme sürecine girmeye çalışsa da, yaşanan skandalların gölgesinde bu statüye ulaşabilmek için çok daha zorlu ve uzun bir mücadele vermek zorunda kalacak.