Trump, Zorlu Başlangıcın Ardından NATO Zirvesini 'Bol Sevgi' ile Kapattı

Türkiye'de gerçekleştirilen NATO Zirvesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın müttefiklere yönelik geçmişteki sert eleştirileri nedeniyle başlamadan raydan çıkma tehlikesi taşıyordu. Ancak liderler, herhangi birinin saldırıya uğraması durumunda birbirlerini savunacaklarına dair sözlerini yenilediler ve ittifak içindeki dayanışmayı vurguladılar. Zirvenin ardından gazetecilere açıklama yapan Trump, toplantı odasında büyük bir uyum ve sevgi olduğunun altını çizerek süreci büyük bir başarı olarak nitelendirdi. Liderler tarafından yayımlanan ortak bildiride, NATO Antlaşması'nın 5'inci Maddesi'ne olan bağlılıklarının 'demir gibi sağlam' olduğu açıkça belirtildi. Saldırıya uğrayan bir ülkenin tüm ittifak tarafından saldırıya uğramış sayılacağı prensibi, müttefikler tarafından bir kez daha teyit edilmiş oldu.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD'li müttefiklerin Başkan Trump'ın liderliğini sıcak bir şekilde karşıladığını ve desteklediğini ifade etti. Bu durum, Trump'ın müttefik ülke Danimarka'ya ait özerk bir bölge olan Grönland'ın ABD kontrolüne alınması gerektiği yönündeki ısrarlı açıklamalarının hemen ardından gelişti. Trump, müttefiklerin İran'a karşı Hürmüz Boğazı'nı açık tutma konusunda kendisine yeterince yardımcı olmadığı konusunda şiddetli şikayetlerde bulundu. Buna rağmen Rutte, ittifakın İran savaşında gelecekte üstlenebileceği olası bir rolü kesin olarak reddetmedi ve NATO'nun her zaman yardımcı olmaya istekli olduğunu belirtti. Bu diplomatik yaklaşım, NATO'nun kendisini yalnızca transatlantik bölgeyi korumaya odaklayan savunma odaklı bir ittifak olarak konumlandırma geleneğiyle uyumlu görünüyordu.

Zirvenin en önemli açılımlarından biri, ABD'nin Ukrayna'nın Rus füze saldırılarını savuşturmak için Patriot hava savunma sistemlerini denizaşırı ülkelerde üretmesine lisans vereceği yönündeki açıklama oldu. Beşinci yılına giren savaşta bu teknolojiye acil ihtiyaç duyan Ukrayna için bu hamle büyük bir dönüm noktası olarak değerlendirildi. Trump, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile görüştüğü sırada sistemlerin nasıl üretileceğini göstereceklerini ve Ukrayna'nın bu sistemleri oldukça hızlı bir şekilde kendi imkanlarıyla üretebileceğini söyledi. Bu açıklamanın ardından Trump, Ukrayna'ya yönelik eleştirel üslubunu bir kenara bırakarak Zelenski'nin savaştaki performansını övdü ve onunla iyi bir ilişki geliştirdiğini itiraf etti. Diplomatik bu ısınma, iki ülke arasındaki gerilimli dönemin ardından barışçıl bir çözüm arayışı açısından umut vadeden bir atmosfer oluşturdu.

Toplantının ev sahibi Türkiye açısından da oldukça çarpıcı gelişmeler yaşandı; Trump, İsrail'in itirazlarına rağmen Türkiye'ye yönelik yaptırımları kaldırmaya hazır olduklarını ve böylece F-35 savaş uçaklarının satışı için yolun açılabileceğini açıkladı. Ankara, 2019 yılında Rus füze savunma sistemlerini satın aldığı için ABD tarafından F-35 programından çıkarılmış ve ciddi bir askeri tedarik darboğazına girmişti. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yakın bir ilişki geliştiren Trump, yaptırım kararını tamamen vermediğini ancak konuya olumlu baktığını ifade etti. Diğer taraftan NATO liderleri, bu yıl ve 2027 yılında Ukrayna'ya verilmek üzere toplam 70 milyar Avroluk bir askeri destek paketinde anlaştıklarını duyurdu. ABD yönetiminin Ukrayna'ya doğrudan mali harcamayı neredeyse tamamen durdurması nedeniyle bu desteğin Avrupa Birliği ve NATO müttefikleri tarafından finanse edilmesi planlanıyor.

Zirve boyunca NATO Genel Sekreteri Rutte, Avrupa ülkelerinin ve Kanada'nın savunma harcamalarını artırması konusunda Trump'a karşı etkileyici ve istekli bir tutum sergileyerek adeta bir satış pitch'i yaptı. Avrupa müttefiklerinin ve Kanada'nın bu yıl ve geçtiğimiz yıl savunmaya ek olarak yaklaşık 300 milyar dolar daha fazla harcama yapacağının tahmin edildiği belirtildi. Görsel ve işitsel öğelerle desteklenen bir savunma sanayii etkinliğinde, milyarlarca dolarlık silah ve askeri teçhizat sözleşmesinin imzalandığı büyük bir gururla duyuruldu. Bu tablo, Avrupa'nın kendi güvenlik sorumluluklarını daha fazla üstlenmesi ve dolayısıyla askeri kapasitesini güçlendirmesi açısından önemli bir dönemece işaret ediyor. Genel Sekreter Rutte'nin ifadelerine göre, bu savunma yatırımlarındaki devasa artışta Başkan Trump'ın ısrarcı liderliğinin ve baskısının belirleyici bir rol oynadığı açıkça ifade edildi.