TTB'den NATO Zirvesi Öncesi Gözaltı Süreçleri ve Cezaevi Koşulları İçin İnsan Hakları Çağrısı

Türk Tabipleri Birliği (TTB), 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde yaşanan hukuki ve sosyal gelişmelere ilişkin önemli bir yazılı açıklama yayımladı. Yapılan açıklamada, zirve öncesinde gerçekleştirilen geniş çaplı gözaltı operationsuna, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine getirilen kısıtlamalara ayrıntılı bir şekilde değinildi. TTB yetkilileri, son dönemde cezaevlerinde uygulanan müesseseler ve tutukluların karşılaştığı zorlukların da ulusal ve uluslararası gündeme taşınması gerektiğini vurguladı. Kurum, insan hakları ihlallerinin önlenmesi ve mevcut sorunların çözüme kavuşturulması adına yetkili mercilerin duyarsız kalmaması gerektiğini belirtti. Bu bağlamda, temel hak ve özgürlüklerin korunmasının hukukun üstünlüğü ilkesinin ayrılmaz bir parçası olduğu hatırlatıldı.

Derneğin gündeme getirdiği en önemli konulardan biri, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile kişi özgürlüğü ve güvenliğinin güvence altına alınmasıdır. Açıklamada, ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkının Anayasa ve uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınan temel değerler olduğu ifade edildi. Bu haklara yönelik her türlü müdahalenin hukuka uygun, demokratik bir toplumda zorunlu olması ve ölçülülük ilkesine uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerektiği savunuldu. TTB, güvenlik gerekçeleriyle temel hakların kısıtlanmasının ancak çok istisnai durumlarda ve dar bir çerçevede uygulanabileceğini belirtti. Yetkililer, hukuki süreçlerin şeffaf bir şekilde yürütülmesinin, toplumdaki güven duygusunun tesis edilmesi açısından büyük önem taşıdığını ekledi.

TTB açıklamasında, son dönemde kamuoyunun gündemine gelen komedyen Deniz Göktaş'ın gözaltı sürecine de özel olarak atıfta bulunuldu. Gözaltı işlemi sırasında uygulanan ters kelepçe yönteminin ve bazı adli işlemlerin hukuka uygunluğunun kamuoyu nezdinde netleştirilmesi talep edildi. Kurum, ters kelepçe uygulamasının yalnızca ciddi kaçma veya saldırı riski taşıyan durumlarda başvurulabilecek son çare bir güvenlik tedbiri olduğunu vurguladı. Herhangi bir risk oluşturmayan kişilere bu yöntemin rutin bir prosedür olarak uygulanmasının, ulusal ve uluslararası insan hakları standartları açısından doğrudan kötü muamele kapsamına girebileceği uyarısında bulunuldu. TTB, güvenlik güçlerinin bu tür interaksiyonlarda mutlaka mesleki eğitim ve insan hakları perspektifiyle hareket etmesi gerektiğini dile getirdi.

Birleşmede, yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında tutulan mahkumların maruz kaldığı koşullara ilişkin ciddi kaygılar da detaylıca dile getirildi. Uzun süreli tecrit uygulamalarının, kişilerin ruh sağlığı üzerindeki yıkıcı etkileri ve son derece kısıtlı yaşam alanlarının yarattığı fiziksel sorunlar ulusal ve uluslararası raporlarda defalarca belgelenmiştir. TTB, cezaevlerinde bulunan herkesin insan onuruna yaraşır, sağlıklı ve yaşanabilir koşullara erişebilmesinin devletin temel bir sorumluluğu olduğunun altını çizdi. Mahpusların temel sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılmasının veya kötü yaşam şartlarına maruz bırakılmasının kabul edilemez bir durum olduğu belirtildi. Kurum, infaz sisteminin yalnızca cezalandırmaya değil, aynı zamanda sosyal uyumun sağlanmasına ve insan onurunun korunmasına hizmet etmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Sonuç olarak Türk Tabipleri Birliği, işkence ve kötü muamleyi yalnızca ağır bir hukuki suç olarak değil, aynı zamanda doğrudan toplum sağlığını tehdit eden kritik bir sorun olarak tanımladı. Bu nedenle, gözaltı merkezlerinde ve ceza infaz kurumlarında ortaya atılan her türlü iddianın bağımsız, tarafsız ve etkin bir mekanizma tarafından derhal soruşturulması çağrısında bulunuldu. TTB, güvenlik ve yargı birimlerindeki tüm pratiklerin insan hakları evrensel standartlarına, tıp etiği kurallarına ve insanlık onuruna tam anlamıyla uygun yürütülmesinin şart olduğunu vurguladı. Kurum, sivil toplumun ve ilgili meslek odalarının bu süreçlerin takipçisi olmaya devam edeceğini ifade etti. Yetkililer, hukukun ve ahlaki değerlerin üstünlüğünün sağlanması adına bu hassas konularda kamuoyu farkındalığının artırılmasının büyük bir gereklilik olduğunu belirtti.