Türkiye'de Depozito İade Sistemine Vatandanstan Yoğun İlgi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye genelinde hayata geçirilen Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi'nin vatandaşlardan büyük bir ilgi gördüğünü açıkladı. Sıfır Atık Hareketi kapsamında ve Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından titizlikle yürütülen bu proje ile içecek ambalajlarının doğaya atılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Sistem, 1 Temmuz itibarıyla tüm 81 ilde aktif hale gelerek ulusal entegrasyon aşamasına resmi olarak başladı. Vatandaşlar, DOA logolu alüminyum, pet ve cam içecek ambalajlarını iade ettiklerinde her bir parça için 1 TL ödeme alarak bu çevreci harekete teşvik ediliyor. Bakanlık verilerine göre, sistemin ilk günlerinde milyonlarca ambalaj geri toplanarak ekonomiye kazandırıldı.

Sistemin başarısını kanıtlayan en önemli verilerden biri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından paylaşıldı. Buna göre, vatandaşlar yalnızca 1-5 Temmuz tarihleri arasında 7 milyon 600 bin içecek ambalajını geri dönüşüm makinelerine teslim etti. Bu yoğun katılım, sistemine kayıt yaptıran kullanıcı sayısının da kısa sürede 1,3 milyonu aşmasına neden oldu. Halkın sürece gösterdiği bu büyük ilgi, Türkiye'de çevre bilincinin ne kadar geliştiğini ve projeye duyulan güvenin yüksekliğini gözler önüne seriyor. Yetkililer, bu rakamların artarak devam etmesini beklediklerini ve hedeflere ulaşmada halkın desteğinin kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor. Geri dönüşüm alışkanlığının bu şekilde kitleselleşmesi, ülke genelindeki atık yönetiminde de köklü bir değişimin sinyalini veriyor.

Vatandaşlardan gelen bu güçlü teveccühün yanı sıra, sistemin diğer büyük paydaşları olan otel, restoran ve kafe gibi işletmelerin sürece entegrasyonu da büyük bir önem taşıyor. Zorunlu uygulama sürecinin başlamasıyla birlikte, bu işletmelerin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) üzerinden kayıtlarını tamamlamaları yasal bir gereklilik haline geldi. Ayrıca işletmelerin, atıkları düzenli toplamaları için birlikte çalışacakları yetkilendirilmiş saha operatörlerini belirlemeleri ve sözleşme imzalamaları gerekiyor. Yetkililer, bu entegrasyon sürecinin ekim ayı sonuna kadar tamamlanmasında ısrarcı olduğunu ve ek süre verilmeyeceğini vurguluyor. Belirlenen bu tarih sonrasında yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmelere ilgili mevzuat kapsamında idari para cezaları ve çeşitli yaptırımlar uygulanacak.

TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, geri kazanılması hedeflenen içecek ambalajlarının yaklaşık yüzde 65'inin hospitality sektörü dediğimiz otel, restoran ve kafelerde tüketildiğine dikkat çekti. Bu nedenle işletmelerin sisteme dahil olması, projenin ulusal çaptaki başarısı için elzem olarak görülüyor. Kayıt işlemlerini tamamlayan işletmelerde biriken ambalajlar, yetkilendirilmiş operatörler tarafından dijital altyapı üzerinden güvenle takip edilerek düzenli olarak toplanıyor. Toplama, taşıma ve doğrulama süreçlerinin tamamı şeffaf bir şekilde yürütülürken, bu sürece katkı sağlayan işletmelere her ambalaj başına 20 kuruş teşvik bedeli ödeniyor. Bu sayede hem yerel işletmeler ek bir gelir elde ediyor hem de atıkların doğaya karışmadan geri dönüşüm zincirine sokulması garanti altına alınıyor.

Uzun vadeli hedefler değerlendirildiğinde, DOA Sistemi'nin Türkiye'nin döngüsel ekonomi vizyonu için devasa bir adım olduğu açıkça görülüyor. Türkiye'de her yıl piyasaya sürülen yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının bu sistem sayesinde geri kazanılması ve tekrar ekonomiye kazandırılması planlanıyor. Bu kapsamlı geri dönüşüm operasyonunun, ülke ekonomisine yıllık 30 milyar TL civarında bir maddi katkı sağlaması öngörülüyor. İlk aşamada atık ambalajların geri kazanım oranının yüzde 50 seviyesine çıkarılması hedeflenirken, sistemin tam anlamıyla olgunlaşmasının ardından bu oranın yüzde 80'e ulaşması amaçlanıyor. Yetkililer, vatandaşların ve işletmelerin yoğun iş birliğiyle bu çevreci dönüşümün büyümeye devam edeceğine ve gelecek nesillere çok daha yaşanabilir bir çevre bırakılacağına inanıyor.