Türkiye, İran savaşı endişelerinin azalmasıyla dört aylık kısa satış yasağını kaldırdı

Türkiye'de Borsa İstanbul yönetimi, 29 Haziran'da işlem başlamasıyla birlikte yaklaşık dört aydır devam eden kısa satış yasağını derhal yürürlükten kaldırdı. Söz konusu yasağın kaldırılması, ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşın tetiklediği piyasa dalgalanmalarının artık hafiflediğine dair yetkililerin güvendiğini gösteriyor. Kısa satış, yatırımcıların hisse senetlerini ödünç alıp satması ve gelecekte daha düşük bir fiyattan geri alarak kar elde etmesini amaçlayan bir stratejidir. Bu uygulama, Körfez çatışmasının patlak vermesinden sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart'tan itibaren yasaklanmıştı. Her ay yenilenerek Haziran sonuna kadar uzatılan yasak, İran savaşının yerel ve uluslararası piyasalarda büyük bir tahribat yaratması ihtimalini azaltmak amacıyla devreye sokulmuştu.

Piyasa analisti İris Cibre tarafından yapılan açıklamalara göre, İran savaşının finansal piyasalar üzerindeki etkisinin önemli ölçüde azalması nedeniyle kısa satış yasağının yenilenmemesi kararlaştırıldı. Bu yasağın var olduğu dönemde dalgalanmaları azaltmaya yardımcı olduğu düşünülse de, Borsa İstanbul son aylarda oldukça karmaşık bir seyir izledi. Yılın başlangıcında 11.500 puanın hemen altından açılan piyasanın lokomotif endeksi BIST 100, Şubat ortasında 14.000 puan barajını aşarak güçlü bir yükseliş sergiledi. Ancak savaşın başlamasının ardından Mart ayının ikinci haftasında yaklaşık 12.000 puana kadar geriledi ve belirsizlik ortamı yatırımcıları tedirgin etti.

Buna rağir, BIST 100 endeksi 11 Mayıs'ta 15.062 puanlık tarihi bir zirve yakalayarak piyasanın toparlama potansiyelini gözler önüne serdi. Yasağın resmen kaldırıldığı 29 Haziran sabahı yapılan ilk işlemlerde endeks, 14.200 puanın hemen üzerinde bir seviyeden işlem gördü. Bu rakam, yıl başına göre yüzde 26'lık etkileyici bir artışa işaret ederek kriz dönemlerine rağmen piyasada bir değer artışı yaşandığını ortaya koydu. İran savaşının yaratmış olduğu küresel belirsizlik ortamının dağılmaya başlaması, yetkililerin piyasaya olan güvenlerini tazelemesine olanak tanıdı. Borsa yetkilileri, piyasanın normal işleyişine dönmesi ve uluslararası standartlarla uyumlu hale gelmesi adına bu önemli kararın alındığını açıkladı.

Kısa satış yasağının kaldırılması piyasa verimliliği açısından umut verici olsa da, yabancı yatırımcıların Türkiye'ye hızla geri döneceği anlamına gelmiyor. Analist İris Cibre, bu kararın tek başına denizaşırı fonların Türkiye'ye akışını tetiklemeyeceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Yabancı yatırımcılar, piyasa etkinliği konusundaki endişeler nedeniyle kısa satış yasağını her zaman eleştirmiş olsa da, Cibre'ye göre sorunun kökeni çok daha derin. Piyasa derinliğinin yetersiz olması, hisse senedi fiyatlarının aşırı şişirilmesi, manipülasyon riskleri ve riskten korunma fonu mekanizmalarındaki zayıflıklar gibi yapısal sorunlar yabancı sermayeyi caydıran ana etkenler arasında yer alıyor. Uzmanlar, Türkiye'nin uluslararası yatırımcıları çekmek istemesi durumunda bu tür köklü ve yapısal sorunları çözmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu dört aylük yasak, Türkiye'nin kısa satış uygulamalarını askıya aldığı ilk örnek değildi; borsa daha önce de istikrarsızlık dönemlerinde benzer kararlar almıştı. Geçtiğimiz yıl, muhalefetin 2028 cumhurbaşkanlığı adayı olarak görülen İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanması ve ardından hapse atılmasının ardından yaşanan şiddetli piyasa çalkantıları üzerine Mart ile Ağustos ayları arasında da kısa satış işlemleri durdurulmuştu. Diğer yandan, İran savaşının etkisiyle daha da alevlenen yüksek enflasyon sorunu Türk ekonomisini ciddi şekilde baskı altına almaya devam ediyor. Mayıs ayında yıllık tüketici enflasyonunun yaklaşık yüzde 33'e yükselmesi, hane halkı ve yatırım kararları üzerindeki ekonomik baskıların ne denli ağır olduğunu gözler önüne seriyor.