Ukrayna'nın Yeniden İnşası İçin Cesur Paralar, Savaş Sonrasına Ertelendi

Ukrayna'nın yeniden inşası için gereken devasa finansman, büyük ölçüde kamu teminatlarının arkasında sıraya girmiş durumda. Gdansk'ta düzenlenen Ukrayna Toparlanma Konferansı'nda Avrupa Amiral Gemisi Fonu'nun yaklaşık 260 milyon euro tutarında bir taahhüt topladığı açıklandı. Bu tutarın 220 milyon euroluk kısmı, Avrupa Komisyonu ve Fransa, Almanya, İtalya ile Polonya kalkınma bankalarından sağlanan ilk zarar sermayesinden oluşuyor. Fonun eş yöneticisi ve Kyiv'de 25 yıldır yatırım yapan Eugene Baranov, yeniden inşanın bekleyemeyeceğini vurgulayarak aciliyetin altını çizdi. Avrupa Komisyonu Genişleme Komiseri Marta Kos ise Gdansk'a yaklaşık bin şirketin geldiğini ve bölgeye olan ilginin son derece gerçek olduğunu dile getirdi.

Ancak bu ilgi, savaşın yıkıcı tablosu yanında adeta yok olmaktadır. Dünya Bankası'nın operasyonlar direktörü Anna Bjerde, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının neden olduğu hasarın beşinci ortak değerlendirmesine imza attı. Bu değerlendirmeye göre on yıllık onarım faturası yaklaşık 588 milyar dolara ulaşarak bir önceki yıla göre 64 milyar dolar daha arttı. Söz konusu tutar, ülkenin 2025 gayrisafi yurt içi hasılasının neredeyse üç katına denk geliyor. Ulaştırma sektörü 96 milyar dolardan fazla harcamayla en büyük kalem olarak öne çıkarken, enerji ve konut sektörleri de onu yakından takip ediyor. Gdansk'ta taahhüt edilen 260 milyon euro, Ukrayna'nın ihtiyaç duyduğu toplam tutarın yaklaşık iki binde birinden bile az bir paya karşılık geliyor.

Savaşın başlamasından bu yana her yıl düzenlenen konferanslar, Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne entegrasyonunu sağlamlaştırmak için önemli birer araç haline geldi. Bu yılki toplantıda özel sermayeden yaklaşık üç milyar euro hedeflendi ve ilk kez güvenlik projeleri de bu finansman havuzuna dahil edildi. 2022'deki Lugano'dan bu yana her konferansta yeni bir finansal enstrüman hayata geçirildi; Londra'da savaş riski çerçevesi anlaşılırken, geçen yıl Roma'da bir toparlanma fonu duyuruldu. Bu yılki yenilik ise Dominykas Tuckus'un duyurduğu yeni fon oldu. Bu adımlar, ülkenin uluslararası destek ağının her geçen gün daha da karmaşık ve yapılandırılmış bir hale geldiğini gösteriyor.

Öte yandan Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, özel sektörün yeniden inşayı üstlenmesi gerektiğini, çünkü kamu kaynaklarının bunu tek başına kaldıracak gücü olmadığını belirtti. Aynı gün içerisinde Dünya Bankası'nın teminat kolu ve ABD Kalkınma Finansman Kurumu (DFC), ortak bir ABD-Ukrayna fonu kapsamındaki projeler için savaş riski sigorta mekanizmasını imzaladı. Banga, özel sektör sermayesinin böylesine büyük bir yıkımı finanse edebilmesi için öncelikle yatırım risklerinin ciddi şekilde azaltılması gerektiğini savundu. Ukrayna Ekonomi Bakanı Oleksiy Sobolev ise bu yeni mekanizmanın, o güne kadar yalnızca birkaç Ukraynalı projesiyle sınırlı kalan sigorta kapsamını çok daha geniş bir alana yayacağını ifade etti.

Yeniden inşa süreci barışın sağlanmasına da sıkı sıkıya bağlıdır ve bu süreçte diplomatik zorluklar birbirini izlemektedir. Rusya ve Ukrayna arasındaki barış görüşmeleri Cenevre ve Abu Dabi'de Donbas bölgesinin geleceği gibi ana konularda anlaşmaya varamadan sonuçsuz kaldı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodmyr Zelensky, anlaşmanın yüzde 90'ının tamamlandığını, ancak toprakların statüsü gibi kilit konularda hiçbir ilerleme kaydedilemediğini dile getirdi. ABD Başkanı Donald Trump'ın haziran ayına kadar bir çözüm bulma arzusu sonuç vermezken, Zelensky'nin Polonya Cumhurbaşkanı ile yaşadığı bir anlaşmazlık nedeniyle Gdansk toplantısına katılmaması diplomatik gerilimi artırdı. Bu bağlamda, savaş riski sigortalarının ve fonların büyük kısmının savaş tamamen bitene kadar kullanılmadan bekletilmesi, bölgedeki belirsizliğin ne kadar derin olduğunu gözler önüne seriyor.