Yunanistan'da Beyin Göçü Tersine Döndü: Geri Dönenler Gidenleri Geçti

Ekonomik krizin derinleştiği 2012 ile 2019 yılları arasında Yunanistan, her yıl 46.000 ile 56.000 arasında vatandaşını kaybetmiş ve bu durum özellikle patlamış olan %26'lık rekor işsizlik oranının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Ülkeden ayrılanların sayısı yıllar boyunca geri dönenleri aşarak ciddi bir beyin göçü sorununa işaret etmiştir. Ancak OECD'nin açıkladığı son verilere göre, 2023 yılında krizden bu yana ilk kez ülkesine geri dönen Yunan vatandaşlarının sayısı, ülkeyi terk edenleri geride bırakmayı başarmıştır. Bu önemli dönüş, yıllardır süregelen ve ülkenin dinamiklerini olumsuz etkileyen kitlesel göç eğiliminin tersine çevrildiğinin güçlü bir sinyali olarak değerlendirilmektedir. Yunan hükümeti bu istatistiksel başarıyı, ülkedeki iş gücü piyasasının canlandığına ve yetenekli insanların yeniden yatırım yapmaya hazır olduğuna dair somut bir kanıt olarak görmektedir.

Halihazırda dünyanın dört bir yanına dağılmış olan Yunan diasporasının boyutu oldukça büyüktür; OECD verilerine göre kendi ülkesi dışında yaşayan 800.000'den fazla Yunan doğumlu birey bulunmaktadır. Bu geniş diaspora nüfusu ağırlıklı olarak Birleşik Devletler, Avustralya, Kanada ve Avrupa Birliği üyesi ülkelerde yoğunlaşmış durumdadır. Ülkelerine geri dönenlerin profilini incelediğimizde ise oldukça sevindirici bir tablo ile karşılaşıyoruz; çünkü dönenlerin yaklaşık %60'ını yükseköğretim mezunu, 20 ile 39 yaş aralığındaki genç ve dinamik profesyoneller oluşturmaktadır. Bu durum, ülkelerine geri dönen nüfusun yalnızca nicelik olarak artmakla kalmadığını, aynı zamanda nitelik olarak da iş gücüne yüksek katma değer sağladığını göstermektedir. Genç, eğitimli ve iş gücüne katılımı yüksek bireylerin geri dönmesi, Yunanistan'ın gelecekteki ekonomik büyümesi ve demografik yapısının güçlenmesi adına son derece kritik bir avantaj yaratmaktadır.

Yunanistan'ın göç eğilimini tersine çevirme konusundaki bu başarısında, hükümetin son yıllarda kararlılıkla uyguladığı teşvik edici ekonomik ve idari politikaların büyük payı bulunmaktadır. Çalışma Bakanı Niki Kerameus, raporun açıklandığı gün yaptığı açıklamada, yürütülen stratejilerin meyvelerini vermeye başlamasından duydukları memnuniyeti dile getirerek bazı somut adımları sıralamıştır. Bu adımlar arasında yurtdışından dönen vatandaşlara yedi yıl boyunca gelir vergisinde indirim sağlanması, kamu hizmetlerinin dijitalleştirilerek bürokratik işlemlerin hızlandırılması ve yurtdışında alınan tıp diplomalarının Yunanistan'da kolayca tanınması gibi ciddi kolaylaştırıcı düzenlemeler yer almaktadır. Ayrıca bakanlık yetkilileri, son iki yıldır yüksek nitelikli çalışan arayan Yunan şirketlerinin temsilcileriyle birlikte Londra, New York ve Düsseldorf gibi Yunan diasporasının yoğun olduğu şehirlere iş gezileri düzenlediklerini belirterek aktif bir işe alım stratejisi izlediklerini vurgulamaktadır. Tüm bu birleşik çabalar, yurtdışında yaşayan vatandaşların köklerine geri dönme kararını teşvik eden en önemli katalizörler olarak öne çıkmaktadır.

Yaşanan bu olumlu gelişmelere rağmen, OECD Uluslararası Göç Bölümü başkanı Jean-Christophe Dumont, bir göçmenin ülkesine dönme kararını verirken asıl belirleyici faktörün her zaman ekonomik ve sosyal bağlam olduğunu vurgulamaktadır. Dumont'a göre bireyler, ülkelerindeki durumun kendileri ve özellikle de çocuklarının geleceği için gerçekten daha iyi ve güvenli olup olmadığını derinlemesine sorgulamaktadır. Bununla birlikte, Yunanistan'ın göç politikalarının doğru yönde ilerlediği ve bu konuda Avrupa'da ekonomik krizden etkilenen diğer ülkeler olan Portekiz gibi devletlerden ayrıştığı ve daha iyi performans gösterdiği belirtilmektedir. Öte yandan raporu hazırlayan uzmanlardan Lisa Andersson, Yunanistan'daki toplam göç oranının hala %7 gibi OECD ülkeleri arasında en yüksek seviyelerden biri olarak kaldığına ve bu oranın yavaşlama eğiliminde olsa da kriz sonrası devasa kaybın telafisi için henüz yeterli olmadığına dikkat çekmektedir. Bu durum, ülkenin henüz yolun başında olduğu ve sürdürülebilen uzun vadeli bir istikrarı yakalaması gerektiği gerçeğini gözler önüne sermektedir.

Gerçek anlamda kalıcı ve yapısal bir dönüşümün sağlanabilmesi için Yunanistan'ın aşması gereken ciddi sosyoekolojik engellerin de bulunduğu açıktır. Rapora göre yeni doktora derecesi alan profesyonellerin %15'i ve özellikle kritik önem taşıyan sağlık sektöründe çalışan profesyonellerin %25'i hala yurtdışında kariyerlerini sürdürme arzusundadır. Ülkeye geri dönmekten çekinen veya tereddüt eden bireylerin temel şikayetleri arasında ülkedeki düşük maaşlar, liyakat sisteminin yeterince işlememesi, yüksek yaşam maliyetleri, yetersiz araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) fonları ile hala can sıkan karmaşık bürokrasi yer almaktadır. Dolayısıyla, dönen nüfusun sayısal olarak artması bir başarı olarak kutlansa da, bu beyin göçünün kalıcı olarak engellenmesi; yalnızca vergi indirimleriyle değil, aynı zamanda ülkedeki çalışma koşullarının, ücret adaletinin ve genel yaşam standartlarının köklü biçimde iyileştirilmesiyle mümkün olabilecektir. Yunanistan'ın küresel rekabet gücünü artırması ve yetenekli iş gücünü ülkede tutabilmesi, bu yapısal reformların ne kadar hızlı ve başarılı bir şekilde hayata geçirileceğine sıkı sıkıya bağlıdır.