ABD Liderliğinde İsrail'in Lübnan'dan Çekilmesi Süreci Başlıyor

Amerika Birleşik Devletleri, İsrail güçlerinin Lübnan'ın güneyindeki belirlenen bölgelerden çekilme sürecini denetleyecek ve yönlendirecek. Lübnanlı ve Amerikalı yetkililerin perşembe günü yaptığı açıklamalara göre, ilk çekilme adımlarının birkaç gün içinde başlaması planlanıyor. Bu gelişme, bölgedeki gerilimin düşürülmesi ve istikrarın sağlanması amacıyla yürütülen karmaşık diplomatik müzakerelerin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Sürecin başarılı olması için Washington, her iki ülke ile yakın koordinasyon içinde çalışarak mekanizmanın yerinde uygulanmasını garanti altına almayı hedefliyor. Amerikan ordusunun bölgesel komutanlığının (USCENTCOM) bu sürece doğrudan dahil olması, operasyonun askeri ve lojistik boyutlarının ne kadar ciddi ele alındığını gösteriyor. Böylece yıllardır süren çatışmalı ortamda ilk somut geri çekilme adımları atılmış olacak.

İsrail ve Lübnan arasında yeni bir müzakere turunun gelecek hafta başlayacağı da yetkililer tarafından doğrulandı. Diplomatik kaynakların AFP'ye verdiği bilgiye göre, Lübnan daha önce İsrail'in bölgeden tamamen çekilmesini şart koşarak müzakerelere katılmayı reddetmişti. Ancak 26 Haziran'da varılan çerçeve anlaşması, Lübnan'ın bu taleplerini dikkate alarak yeni bir diplomatik zemin oluşturdu. Bu anlaşma kapsamında İsrail, Hizbullah'a karşı yürüttüğü askeri operasyonlar kapsamında girdiği Güney Lübnan'daki bölgelerden aşamalı olarak ayrılacak. İki ülke arasındaki yeni görüşmelerin İtalya'nın başkenti Roma'da, Çarşamba ve Perşembe günleri teknik ekipler düzeyinde yapılması planlanıyor. Önceki turun aksine, basına kapalı gerçekleştirilecek olan bu toplantılar, hassas güvenlik detaylarının ele alınacağı bir ortam sunuyor.

Varılan çok uluslu mutabakata göre, uzun süredir zayıf bırakılan Lübnan ordusu belirlenen pilot bölgelerin tam kontrolünü devralacak. Amerikan büyükelçisi, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun'a hitaben, uygulama mekanizmasını yerinde belirlemek üzere Beyrut'a bir Amerikan askeri heyetinin geleceğini bildirdi. Lübnan hükümetinin bu bölgelerde ve genel olarak ülke genelinde etkili bir şekilde egemenliği yeniden tesis edebilmesi için uluslararası partnerlere ulaşılacağı ve destek toplanacağı ifade edildi. Yetkililer, İsrail kuvvetlerinin geri çekilmesi sırasında bölgede herhangi bir güvenlik veya otorite boşluğunun yaşanmamasının şart olduğunun altını çiziyor. Washington'daki Amerikan yetkilileri, sürecin artık uygulama aşamasına geçtiğini ve ilk pilot bölgenin günler içinde faaliyete geçeceğini vurguladı. Böylece yerel güçlerin yıllar sonra kendi topraklarında bağımsız bir güvenlik rolü üstlenmesi hedefleniyor.

Taraflar arasında varılan bu çerçeve anlaşması, bölgenin geleceği açısından son derece kritik ancak bir o kadar da kırılgan şartlar içeriyor. Anlaşmanın şartlarına göre, Lübnan devletinin bu bölgelerin sorumluluğunu tam olarak üstlenebilmesi, devlet dışı silahlı grupların başarılı bir şekilde silahsızlandırılmasının teyit edilmesine bağlı. Yıllardır Lübnan hükümetinin kontrolü dışında kalan İran destekli Hizbullah hareketine yapılan bu açık gönderme, sürecin en büyük engellerinden birini işaret ediyor. Nitekim Hizbullah'ın anlaşmayı reddetmesi, planın yerinde uygulanmasını zorlaştıran ana faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Tüm bu belirsizliklere rağmen diplomatik kanallar açık tutularak silahsızlanmanın nasıl gerçekleştirileceği konusundaki mekanizmaların işlemeye başlaması planlanıyor.

Anlaşmazlığın tamamen çözülmesi ve İsrail birliklerinin bölgeden tümüyle ayrılması konusunda ise halen büyük belirsizlikler bulunuyor. Taraflar arasında varılan mutabakat metni, İsrail'in geri çekilmesi için net bir takvim belirlemekten özellikle kaçınıyor. İsrail yetkilileri, Hizbullah silahlı kaldığı sürece kendi güçlerinin altı mil (yaklaşık on kilometre) derinliğinde bir "güvenlik bölgesinde" kalacağı yönünde kesin kararlı olduklarını defalarca dile getirdiler. Lübnan Cumhurbaşkanı Aoun ise Amerika Birleşik Devletleri'ne çağrıda bulunarak, İsrail'i askeri operasyonları durdurmaya ve çerçeve anlaşmasının hükümlerine harfiyen uymaya zorlamasını istedi. Tüm bu diplomatik çabalar, Lübnan Cumhurbaşkanı'nın bu ay sonunda ABD Başkanı Donald Trump'ın daveti üzerine Washington'a yapacağı ziyarette de masada olacak. Bölgedeki kalıcı barışın sağlanıp sağlanamayacağı, önümüzdeki günlerde hem sahada hem de masada atılacak adımlara bağlı olarak şekillenecek.