ABD'nin Brezilya'nın Pix Sistemine Yönelik Ticari Suçlamalarına Amerikan ve Brezilyalı Uzmanlardan Sert Tepki

ABD Ticaret Temsilciliği'nin (USTR), Brezilya Merkez Bankası'nın anlık ödeme sistemi olan Pix'i diğer ödeme yöntemlerine karşı haksız ve ayrımcı bir şekilde kayırdığını iddia eden bir soruşturma başlatması, iki ülke arasında ticari bir gerilim yarattı. Bu soruşturma kapsamında yapılan ilk oturumda, hem Brezilyalı hem de Amerikan yetkililer ve uzmanlar, Pix sistemini açıkça savundu. Katılımcılar, bu yapının özel şirketleri ezmediğini, aksine finansal kapsayıcılığı artırdığını ve piyasa rekabetini genişlettiğini vurguladı. ABD'li savunucular, sistemin özel bir rakip değil, dijital bir kamu altyapısı olduğunu ifade etti. Ayrıca, ABD şirketlerinin Brezilya'da hizmet sunmaya devam ettiği ve bu durumdan büyük faydalar sağladığı belirtildi.

Davet edilen uzmanlardan biri olan Vinícius Nunes Pinto, ABD'nin eski Başkanı Donald Trump yönetiminin eleştirilerini çürütmek için kişisel bir anekdotla sözlerine başladı. Florida'daki evine bir sentlik bir çek geldiğini ve bu çeki göndermenin/postalamanın 74 sente mal olduğunu belirterek, bu durumu geleneksel ödeme sistemlerinin ne kadar pahalı ve yavaş olduğuna bir örnek olarak gösterdi. Pinto, Pix'in temel amacının piyasadaki belirli şirketleri kayırmak değil, düşük maliyetli, hızlı ve erişilebilir bir ödeme altyapısı (ray) sunmak olduğunu dile getirdi. Ona göre bu sistem, milyonlarca Brezilyalının e-ticaret, akış (streaming) ve teknoloji gibi alanlarda ABD merkezli şirketlerin hizmetlerini satın almasını kolaylaştırarak aslında Amerikan şirketlerine de ticari fırsatlar yarattı. Uzman, bir yolu kimin gişe (geçiş ücreti) topladığına göre değil, ekonomiye sağladığı katma değerle değerlendirmek gerektiğini söyledi.

Amerikan tüketici savunma grubu Public Citizen'dan Melinda St. Louis de benzer bir duruş sergileyerek Pix'i bir devlet ihalesi veya tekeli olarak değil, kamu yararına çalışan bir dijital hizmet olarak tanımladı. Louis, bu ödeme ağının karayolları, elektrik şebekesi veya devlet tarafından basılan para gibi halka açık bir altyapı olduğunu ve doğrudan ABD şirketleriyle rekabet eden özel bir kuruluş olmadığını açıkladı. Google gibi devasa ADD şirketlerinin Brezilya'da en büyük işlem başlatıcılar arasında yer aldığını hatırlatarak, sistemin yabancı firmalara kapalı olduğu tezinin gerçeği yansıtmadığını dile getirdi. Bu açıklamalar, ABD'nin soruşturma kapsamında öne sürdüğü gerekçelerin zayıflığını gözler önüne serdi. Duruşmaya katılan hiçbir konuşmacı, Trump hükümetinin iddia ettiği gibi Pix'in Amerikan şirketlerine zarar verdiği tezini desteklemedi.

Öte yandan, ekonomist Gustavo Pessoa da bir merkez bankasının doğrudan ödeme sistemi işletmesinin rejimsel ve yönetsel tartışmalar yaratabileceğini kabul etti. Ancak Person, bu tür teknik tartışmaların ülkeler arası ticari savaşlara veya ek vergilere gerekçe oluşturamayacağını savundu. Brezilya ve ABD'nin birbirlerinin sistemlerini kınamak yerine, dijital finansal altyapılar üzerine ortak bir değerlendirme kriteri belirlemesi gerektiğini önerdi. Uzmanlar, ortasında kalınan bu anlaşmazlığın ticari yaptırımlara (yüzde 25 ek tarifeler) dönüştürülmesinin, küresel ticarete ve iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilere zarar vereceğini işaret etti. Şeffaf bir diyalog ve diplomasi kanallarının açık tutulmasının, ek vergi tehditlerinden çok daha yapıcı bir çözüm olacağı vurgulandı.

Duruşmaların ilk gününün sonunda Vinícius Nunes Pinto, ABD Federal Rezerv'in (Fed) geliştirdiği 'FedNow' anlık ödeme sistemi ile Brezilya'nın Pix sistemi arasında bir işbirliği ve entegrasyon önerdi. Pinto, bu iki sistemin birbirine bağlanmasının, Ohio'daki bir şirketin São Paulo'daki bir firmaya saniyeler içinde ödeme yapmasına olanak tanıyacağını ve ticari maliyetleri ciddi şekilde düşüreceğini hayal ettiklerini belirtti. Önümüzdeki günlerde senatör Flávio Bolsonaro'nun da katılması beklenen oturumların, konuyu daha da büyüteceği ve 'Pix'i savunma' noktasında siyasi arenaya taşacağı öngörülüyor. Tüm bu gelişmeler, dijital ödeme sistemlerinin artık yalnızca teknolojik birer kolaylık olmaktan çıkıp, uluslararası ticaret politikalarının ve devletlerarası güç mücadelelerinin merkezine yerleştiğini gözler önüne seriyor.