ABD'nin İran'a Düzenlediği Saldırılar Sonrası kırılgan ateşkes endişesiyle petrol fiyatları yükseldi

ABD ordusunun İran'a karşı düzenlediği hava saldırıları ve bu ülkenın ham petrol satışlarına yeniden uyguladığı yaptırımlar, küresel enerji piyasalarında derin bir endişe dalgası yarattı. Bu askeri ve ekonomik hamleler, iki ülke arasındaki oldukça kırılgan ateşkes anlaşmasının çökme ihtimalini gündeme getirdi. Ateşkesin bozulması durumunda Orta Doğu'daki enerji arzının ciddi şekilde aksayabileceği korkusu, yatırımcıları tedirgin ederek petrol fiyatlarında keskin bir yükselişe neden oldu. Brent petrol ve ABD'nin WTI ham petrolü gibi küresel benchmarklar, çarşamba sabahı yüzde 2,6'nın üzerinde değer kazandı. Bu durum, savaş öncesi seviyelere geri çekilen fiyatların yeniden yukarı yönlü bir baskı altına girdiğini açıkça gösteriyor.

Piyasa verilerine göre, Brent petrol vadeli işlemleri Suudi Arabistan saatiyle sabah 07.00 sularında varil başına 76,08 dolara yükselerek 1,92 dolarlık bir artış kaydetti. Aynı paralelde, ABD'nin Batı Teksas Orta (WTI) kalitesi ham petrolü de 1,82 dolarlık sıçrayışla varilde 72,26 dolar seviyesine ulaştı. Her iki benchmark da bir gün önce, yani salı günü İran'ın gerçekleştirdiği saldırıların ardından ABD'nin İran ham petrolü satışına izin veren genel lisansı iptal etmesi üzerine yaklaşık yüzde 3 oranında değer kazanmıştı. ING emtia stratejistleri, lisansın iptalinin temel piyasa dinamiklerini anında değiştirmese de duygu algısı açısından son derece kritik olduğunu vurguluyor. Uzmanlar, bu hamlenin geçici anlaşmanın bozulması riskini bariz bir şekilde artırdığını ve tüccarların gelecekteki arz kesintilerine karşı pozisyonlarını yeniden gözden geçirmesine yol açtığını belirtiyor.

ABD Merkez Komutanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, ABD hava saldırıları doğrudan İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen üç ticari gemiye düzenlediği saldırılara misilleme niteliğindeydi. MST Marquee araştırma başkanı Saul Kavonic, mevcut ateşin piyasaya Hürmüz Boğazı'ndan geçişin ne kadar kırılgan olduğunu hatırlattığını ifade etti. Savaş öncesi dönemin aksine, şu anda boğazdaki gemi trafiğinin seviyelerinin oldukça düştüğü ve gerginliklerin devam etmesi durumunda bu oranların daha da aşağı çekilebileceği bildiriliyor. Kavonic, bu durumun piyasanın aşırı arza kayacağı yönündeki mevcut duygunun aksine bir gösterge olarak hizmet ettiğini, hatta rekor seviyedeki kısa pozisyonların kapatılmasını tetikleyebileceğini sözlerine ekledi. Eğer boğazdaki trafik akışı savaş öncesi seviyelerin yüzde 50'sinin altında kalmaya devam ederse, ortaya çıkacak arz kısıtlamalarının petrol fiyatlarını daha da yukarı çekebileceği öngörülüyor.

Geçtiğimiz ay ABD ve İran arasında ateşkes anlaşması imzalanmasının ardından petrol fiyatları hızla savaş öncesi seviyelere geri düşmüş ve tüccarlar büyük miktarda kısa pozisyon almaya başlamıştı. Piyasada biriken Orta Doğu arzının küresel piyasalara aktarılarak fiyatları baskılayacağı beklentisi hakimdi. Ancak İran, gemilere yönelik saldırıların sorumluluğunu üstlenmeyi reddetse de, Katar bu saldırıların sorumlusu olarak açıkça İran'ı suçledi. Bu saldırılar arasında bir Katar doğalgaz tankerinin İHA ile vurularak makine dairesinde yangın çıkmasına neden olan事件 da yer alıyor. Ayrıca, deniz güvenliği kaynaklarına göre Umman açıklarında hasar gören ve 'Wedyan' adlı süper tanker olduğuna inanılan Suudi bayraklı bir ham petrol tankerinin de saldırıya uğradığı öğrenildi. Bu tür olaylar, enerji lojistiğinin güvenliğini doğrudan tehdit eden unsurlar olarak öne çıkıyor.

Tüm bu gelişmeler, dünya enerji arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğine yönelik endişeleri altın gibi yeniden canlandırdı. İran, boğaz üzerindeki kontrolünü dayatmak için gemilere Umman kıyılarına yakın olan rota yerine kendi kıyılarına daha yakın bir rotayı kullanmaları için baskı yapıyor. Buna karşılık ABD, su yolunun savaşın başlamasından önceki gibi herkese açık kalması konusunda ısrarcı olduğunu ve bu özgürlüğün korunması gerektiğini vurguluyor. Savaşın başladığı Şubat ayından bu yana, ülkeler yaşanan arz açığını kapatmak için stratejik petrol rezervlerini ve stoklarını ciddi şekilde tüketmek durumunda kaldı. ABD'de açıklanan son veriler de ham petrol stoklarının geçtiğimiz hafta beklenenden fazla düştüğünü gösterirken, bu durum piyasadaki daralma endişelerini ve fiyat baskısını daha da güçlendiriyor.