Avusturya'da Zorunlu Askerlik Tartışmasında NEOS Geri Adımı: 6+2 Modeli Gündemde

Aylardır süregelen ve taraflar arasında bir türlü çözüme kavuşturulamayan Avusturya askerlik hizmeti tartışmalarında nihayet önemli bir kırılma yaşanabileceği ifade ediliyor. Edinilen bilgilere göre, liberal Neos partisi, askeri eğitimin yeniden yapılandırılması sürecinde belli şartların yerine getirilmesi durumunda geri adım atmaya hazırlanıyor. Parti içi kaynaklardan sızdırılan bilgilere göre NEOS, iki ay süreyle zorunlu yedek askerlik eğitiminin (milis eğitimi) yeniden yasallaştırılmasına onay verebilir. Bu gelişme, başta muhafazakarlar olmak üzere diğer siyasi aktörlerin uzun süredir savunduğu askeri reform çerçevesinde yeni bir dönemin kapılarını aralayabilir. Habere göre parti yetkilileri, altı aylık temel askerlik hizmetine ek olarak iki aylık zorunlu eğitimin kabul edilebilir bir sınır olduğunu, ancak bundan daha fazlasının supported olmayacağını açıklamış durumda.

Gündeme gelen bu 'altı artı iki' formülü aslında Avusturya için tamamen yeni bir konsept değil ve ülkenin yaklaşık yirmi yıl önce uygulamış olduğu eski bir sistemin geri getirilmesini temsil ediyor. Söz konusu zorunlu yedek askerlik eğitimleri, dönemin ÖVP'li Savunma Bakanı Günther Platter'in girişimleriyle 2006 yılında sistemden tamamen çıkarılmış ve o tarihten bu yana askıya alınmıştı. Ancak yedek kuvvetler sistemi, bu eğitimlerin kaldırılmasının ardından yıllar içerisinde ciddi bir personel kaybına uğramış ve ordunun operasyonel kapasitesi giderek zayıflamıştır. Bu nedenle yedek kuvvetler komutanlığı, sistemin sürdürülebilirliği için söz konusu eğitimlerin acilen geri getirilmesi gerektiğini yıllardır defalarca vurguluyordu. Şimdi bu eski modelin yeniden gündeme gelmesiyle, ordunun personel açığının giderilmesi ve ulusal savunma hazırlığının artırılması amaçlanıyor.

Tartışmaların yeniden hız kazanmasında Avusturya Şansölcüsü Christian Stocker'ın kamuoyuna yaptığı son açıklamalar ve ülkede geniş okuyucu kitlesine ulaşan Krone gazetesinde yayımlanan makale büyük rol oynadı. Şansölmakalede, Savunma Komisyonu tarafından önerilen ve toplamda yedi aydan fazla süre gerektiren kademeli sistemin masada olduğu sinyalini verdi. Ayrıca sosyal demokrat SPÖ'nün Mayıs sonunda sunduğu 'Orta Yol Planı' olarak da bilinen uzlaşma önerisi de müzakerelerde büyük bir ivme yarattı. SPÖ'nün askerlik sözcüsü Robert Laimer, her iki hizmet türü için de ikişer aylık zorunlu tatbikat yapılmasını öngören bu öneriyi süreci başlatan bir 'kapı açıcı' olarak nitelendirdi. Bununla birlikte, hükümetin kurduğu komisyonun ve ÖVP'nin asıl favori modelinin toplam sekiz ay temel askerlik üzerine kurulu olduğu biliniyor.

Avusturya Silahlı Kuvvetleri'nin modernizasyonu ve askerlik sisteminin yeniden tasarlanması bağlamında, farklı siyasi partilerin önerdiği birden fazla model bulunmaktadır. 'Avusturya PLUS' adı verilen modelde sekiz ay temel askerlik ve 60 gün yedek kuvvet eğitimi öngörülürken, İsviçre'den ilham alınarak hazırlanan modelde dört aylık kısa bir temel eğitimin yanına toplam 140 günlük yoğun bir eğitim ekleniyor. Kademeli model ise altı ay temel hizmet, 60 gün birlik eğitimi ve 40 gün yedek kuvvet eğitiminden oluşan üç aşamalı bir yapı sunuyor. Öte yandan, orduda görev yapmak yerine zorunlu kamu hizmeti (sivil hizmet) yapmayı tercih eden gençler için tüm modellerde asgari on iki ay süre şartı aranıyor. Bu zengin model yelpazesi, parlamentodaki partilerin kendi ideolojik duruşlarına ve savunma stratejilerine uygun bir formül bulma çabasını gözler önüne seriyor.

Yaşanan bu siyasi pazarlıkların sonucunda temel askerlik hizmetinde hangi modelin seçileceği hala tam olarak netlik kazanmış değil ve özellikle sivil hizmetin süre uzatımı konusu belirsizliğini koruyor. Hükümetin sivil hizmet ile ilgili herhangi bir değişiklik yapabilmesi için mecliste bulunan muhalefet partilerinden en az birinin desteğini alması Anayasal bir zorunluluk. Şu ana kadar sağ popülist FPÖ'nün konuya sıcak yaklaştığı görülse de, parti sadece sekiz ay temel askerlik ve altı ay yedek kuvvet eğitimi içeren en katı maksimum modeli destekleme eğiliminde. FPÖ'nün savunma sözcüsü Volker Reifenberger, meclis kürsüsünden yapacağı bütçe konuşması sırasında bu talebi resmi bir yasa teklifi olarak sunmayı ve ÖVP'yi samimiyetle imtihan etmeyi planlıyor. Böylece Avusturya'da yıllardır süregelen bu karmaşık askerlik tartışması, partilerin birbirlerini zorladığı son bir siyasi kritik aşamaya ulaşmış bulunuyor.