Brezilya'da Sanatçılardan Sansür Tepkisi: Erotik Kültürel Etkinlik Yasağına Karşı İmza Kampanyası

Brezilya'nın Santa Catarina eyaletine bağlı Balneário Camboriú kentinde sanat camiası, kamu kültür alanlarındaki erotik içerikli etkinlikleri yasaklayan yeni bir yasa teklifine karşı büyük bir seferberlik başlattı. Belediye Meclisi tarafından 17 Haziran'da onaylanan 252/2025 sayılı teklif, cinsel içerik barındıran veya aile değerlerine aykırı olduğu düşünülen tüm gösterimleri ve etkinlikleri kısıtlamayı amaçlıyor. Yasa teklifinin onaylanmasının hemen ardından harekete geçen yerel sanatçılar, kültür yapımcıları ve sivil toplum kuruluşları, bu durumu açık bir sansür girişimi olarak nitelendirdi. Temel amaçlarının Belediye Başkanı Juliana Pavan'ı ikna ederek teklifi vetoya uğratmak olduğunu belirten grup, konuyu kamuoyunun gündemine taşımak için çeşitli eylemlilikler planlıyor. Sanatçılar, yürürlüğe girmesi hâlinde bu yasanın kentin renkli ve çeşitli kültürel yapısına büyük bir darbe vuracağını savunuyor.

Tartışmalı yasa teklifi, Belediye Meclisi Üyesi Marcelo Achutti tarafından hazırlanmış ve geçtiğimiz dönemde düzenlenen Balneário Camboriú Burlesk Festivali'nin yarattığı yankılar üzerine gündeme gelmişti. Söz konusu festivalin açılışının kentin Bruno Nitz Belediye Tiyatrosu'nda yapılması planlanmış, ancak dönemin belediye yönetimi bunu engellemeye çalışmıştı. Tiyatro bir kamu alanı olduğu ve etkinliğin yasal hakları çerçevesinde düzenlendiği gerekçesiyle mahkeme, festivalin planlandığı şekilde yapılmasına izin veren bir karar vermişti. Bu adli karar, sanat özgürlüğü adına önemli bir emsal olarak görülürken, yasağın siyasi bir tepki olarak gündeme gelmesi kamuoyunda büyük tartışmalara yol açtı. Sonuç olarak 16 lehte ve yalnızca 1 aleyhte oyla kabul edilen yasa tasarısı, açık ve net biçimde erotik olarak tanımlanan etkinliklerin tamamen yasaklanmasını öngörüyor.

Yeni düzenleme kapsamında, cinsel içerik barındıran, erotik çağrışımlar yapan veya belediyenin benimsediği kültürel değerlere ile aile ahlakına zarar verdiği değerlendirilen tüm gösterimler belediyeye bağlı kamusal alanlarda yasaklanıyor. Sanat camiasından gelen sert tepkiler, yasanın muğlak ve son derece öznelilik içeren tanımlarına odaklanıyor. Eleştirmenler, ahlak ve geleneksel değerler gibi görece belirsiz kavramların yasal metinlerde kullanılmasının keyfiliği teşvik edeceğine inanıyor. Ayrıca, Brezilya federal yasaları kapsamında zaten var olan yaş sınıflandırma sisteminin bu tür içeriklerin denetlenmesi için yeterli olduğu vurgulanıyor. Sanatçılar, belediyenin bu adımla federal anayasada güvence altına alınan sanatsal ifade özgürlüğünü doğrudan askıya aldığını savunuyor.

Muhalefet hareketinin önde gelen isimlerinden biri olan aktör Luciano Estevão, Belediye Başkanı Juliana Pavan'ın yasa teklifini reddetme yetkisine sahip olduğunu ve bu gücünü kullanması için çaba harcadıklarını dile getirdi. Estevão, düzenlemeyi kesin bir şekilde haksız ve anayasaya aykırı bulduklarını belirterek, Brezilya Anayasası'nın zaten içerikler için yaş sınırlandırması sistemini öngördüğünü hatırlattı. Balneário Camboriú kentinin son derece kozmopolit bir yapıya sahip olduğunu ve dünyanın dört bir yanından gelen insanların bir arada yaşadığı bir yer olduğunu vurgulayan sanatçı, bu tür yasakların kentin doğasına aykırı olduğunu dile getirdi. Onun görüşüne göre, demokratik bir toplumda bu tür bir mücadeleyi vermek, temel insan haklarını savunmak adına kaçınılmaz bir adımdır. Tiyatro oyuncusu Potyra Najara da benzer şekilde, yasanın sanatsal özgürlüğü kısıtlayıcı doğasını eleştirerek, çeşitliliği ve yaratıcılığı cezalandırdığını savundu.

Sanat camiasının başlattığı direniş sadece bir imza kampanyası ile sınırlı kalmıyor; aynı zamanda şehir genelinde bilinçlendirme faaliyetlerini de kapsıyor. Kamuoyunun dikkatini çekmek için bir reddetme manifestosu hazırlanması, viral olacak video içeriklerin üretilmesi ve Kültür Konseyi tarafından kınama metinlerinin yayınlanması planlanıyor. Sorumlular, imza kampanyasını halkın geniş bir kesimine açarak demokratik tepkinin gücünü göstermeyi umuyor. Belediye başkanının kararını önümüzdeki günlerde açıklaması beklenirken, kent fiilen bir kültürel ve hukuki çatışmanın merkezine dönüşmüş durumda. Brezilya'da kamu alanlarındaki sanatsal içeriklerin sınırları ve ifade özgürlüğünün geleceği, bu tür yerel krizler aracılığıyla bir kez daha sorgulanıyor ve tartışılıyor.