Emekli Tümgeneral Sallay'ın Eşinden İnsan Hakları Komisyonu'na Avukat Erişim Şikayeti

Sri Lanka Emekli Tümgenerali Suresh Sallay'ın eşi, kocasının temel haklarının sürekli olarak ihlal edildiği iddiasıyla Sri Lanka İnsan Hakları Komisyonu'na (HRCSL) yeni bir şikayette bulundu. Önündeki detaylara göre, tutuklu bulunan Suresh Sallay'ın Ulusal Hastane'de tedavi görürken avukatı ile gizli görüşme yapması Cinayet Masası (CID) yetkilileri tarafından engelleniyor. Eşi S.B.M.S.B. Sallay tarafından imzalanan ve Perşembe günü HRCSL Başkanlığına sunulan mektupta, bu şikayetin daha önceki bir başvurunun devamı niteliğinde olduğu belirtiliyor. Söz konusu durum, gözaltındaki şüphelilerin yasal haklarına ilişkin önemli hukuki ve insani endişelere yol açıyor. Aile, uluslararası insan hakları hukuku ve Sri Lanka Anayasası kapsamında güvence altına alınan savunma hakkının açıkça çiğnendiğini savunuyor.

Mektuptan elde edilen bilgilere göre, Tümgeneral Sallay'ın avukatı Asith Siriwardena ile haftada sadece bir kez ve yaklaşık yirmi dakika süren bir görüşmeye izin veriliyor. Geçtiğimiz günlerde Ulusal Hastane'nin Kardiyak Koroner Bakım Ünitesi'nde gerçekleşen bir görüşme sırasında, orada görevli CID memurları duruma doğrudan müdahale etmiş durumda. Memurlar, üst makamlardan aldıkları talimatlar doğrultusunda müvekkilinin Sallay ile baş başa (gizli) görüşmesine izin verilmemesi gerektiğini avukata resmen bildirmiş bulunuyor. Bunun üzerine kolluk kuvvetleri görüşme boyunca odada kalmış ve gizli bir avukat-müvekkil buluşmasına kesinlikle izin vermemiş durumda. Bu kısıtlama, özellikle Terörizmin Önlenmesi Yasası (PTA) kapsamında gözaltında tutulan bir kişi için ciddi bir hukuki engel oluşturuyor.

Eşi tarafından İnsan Hakları Komisyonu'na sunulan dilekçede bu durum, tutuklunun avukatı ile özel ve gizli iletişim kurma hakkının ağır bir ihlali olarak tanımlanıyor. Şüpheli veya tutuklu ile avukatı arasındaki gizli iletişimin sağlanamaması, adil yargılanma, savunmasını hazırlama ve hukuki temsilde bulunma hakları için vazgeçilmez bir teminat olarak kabul ediliyor. Bu tür kısıtlamaların Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti Anayasası'nın ve Terörizmin Önlenmesi Yasası'nın ilgili hükümlerinin güvence altına aldığı temel hakları zayıflattığı vurgulanıyor. Ayrıca, avukat-müvekkil gizliliğinin uluslararası insan hakları hukukunda da evrensel olarak kabul görmüş bir ilke olduğu dilekçede özellikle altı çizilen bir detay olarak öne çıkıyor. Bu evrensel ilkenin ihlali, keyfi gözaltı, baskı ve haksız yasal işlemlere karşı önemli bir koruma kalkanının ortadan kalktığı anlamına geliyor.

Yaşanan bu son gelişme üzerine Tümgeneral Sallay'ın eşi, İnsan Hakları Komisyonu'nu acilen devreye girmeye ve yasal yetkileri dahilinde gerekli tüm adımları atmaya davet ediyor. Dilekçede komisyon istenen talepler arasında, kolluk kuvvetlerinin gözetimi veya varlığı olmadan müvekkilin avukatına acil ve sınırsız erişim sağlanması birinci öncelik olarak sıralanıyor. Ayrıca, avukat-müvekkil görüşmeleri sırasında CID memurlarının orada bulunmasını gerektiren talimatların kim tarafından verildiğinin de ayrıntılı bir şekilde soruşturulması talep ediliyor. Gizli hukuki görüşmelere müdahale eden her türlü uygulamanın ilgili makamlar tarafından derhal durdurulması ve yine komisyonun uygun göreceği ek tedbirlerin alınması istenen diğer maddeler arasında yer alıyor. Şikayetçi, tüm bu adımların kocasının anayasal ve insani haklarını güvence altına almak için hayati önem taşıdığını savunuyor.

Suresh Sallay'ın gözaltı koşulları ve tedavi süreci, Sri Lanka'da askeri ve güvenlik bürokrasisine yönelik operasyonlar bağlamında yakından takip edilen bir konu olarak öne çıkıyor. Eşi tarafından yapılan bu yeni başvuru, 'HRCSL-HO-1103-26' referans numaralı önceki şikayet dosyası ile birleştirilerek değerlendirilmek üzere komisyana sunulmuş durumda. Tümgeneral'in hastane gözetimi altında tutulması ve üst düzey yetkililerin talimatlarıyla yasal danışmanlık hakkının kısıtlanması iddiaları, ülkede hukukun üstünlüğü tartışmalarını da körüklemeye aday bir nitelik taşıyor. Sri Lanka İnsan Hakları Komisyonu'nun bu son başvuru kapsamında atacağı adımlar, ilerleyen günlerde hem yerel hem de uluslararası insan hakları çevreleri tarafından yakından izlenecek. Tutuklu ve sanıklara tanınan temel hakların darbe görüp görmediği konusu, bölgesel adil yargılanma standartları açısından da önemini korumaya devam ediyor.