İran'ın Öldürülen Dini Lideri Hamaney için Tahran'da Görkemli Cenaze Töreni Düzenlendi

İran'ın öldürülen dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için başkent Tahran'da düzenlenen cenaze namazına on binlerce yaslı katıldı. Devlet yetkilileri ve kıdemli politikacıların da aralarında bulunduğu devasa kalabalık, namaz sırasında sürekli olarak "intikam" sloganları attı. Katılımcıların çoğu siyah kıyafetler giyerken, ölen liderin fotoğraflarını taşıyan ve ölümünün hesabının sorulmasını talep eden pankartlar açtılar. Tahran'ın merkezindeki Büyük Cami kompleksi (Grand Mosalla), gelen kalabalığı taşıyamayınca binlerce kişi sıcak havaya rağmen cami dışında omuz omuza namaz kıldı. Tören, Şubat sonlarında başlayan ABD-İsrail savaşı sırasında öldürülen liderin mirasını ve ülkedeki siyasi durumu dünya gündemine taşıdı.

Cenaze töreninin en dikkat çekici anı ise Hamaney'in halefi olarak göreve gelen oğlu Mucteba Hamaney'in noticeably yokluğu oldu. Babasının ölümünün ardından yeni dini leader ilan edilen Mucteba Hamaney, halk arasında hiç görünmedi. Sızdırılan bilgilere göre, savaşın ilk günü olan 28 Şubat'ta ABD ve İsrail güçlerinin düzenlediği saldırıda ailesinin kaldığı kompleksin bombalanması sonucu o da yaralandı. Kendisinin güvenli bir sığınakta saklandığı ve dış dünya ile iletişiminin son derece kısıtlı tutulduğu bildiriliyor. Yüksek rütbeli bir liderin bu denli uzun süre kameralardan uzak kalması, liderliğinin sağlığı ve ülkedeki iç politik dengeler hakkında ciddi soru işaretleri doğurdu.

Tören son derece kitlevi bir 显示 olsa da, arka planda İran yönetimi içindeki derin uçurumlar ve bölünmeler gözlerden kaçmıyordu. Yetkililerin uzun süre boyunca ABD ile yürütülen müzakereler üzerine birbirlerini ihanet, darbe girişimi ve yeni lidere manipülasyon uygulamakla suçladıkları biliniyor. Ancak ölen liderin cenaze töreni, bu iç çatışmalara rağmen geçici birlik ve beraberlik mesajı vermek için kullanıldı. Devrim Muhafızları'nın güçlü komutanı Ahmed Vahidi'nin de katıldığı törende, halkın büyük bir coşkuyla ona doğru akın ettiği ve güvenlik güçleri tarafından koruna altına alındığı görüldü. Bu kitle gösterileri, İran yönetiminin hem içerdeki dayanışma imajını tazelemek hem de dış güçlere karşı bir direniş mesajı vermek amacı taşıdığını ortaya koydu.

Hamaney'in dört on yılı aşkın iktidarının İran üzerindeki etkileri tartışılmaz bir gerçeklik olarak ön plana çıkıyor. Politik olarak stratejik kararlar, ordu ve devlet kurumları üzerinde son söz yetkisine sahipken, sosyal alanda kısıtlamalar ve devlet medyası aracılığıyla toplumu sıkı bir denetim altında tuttu. Bu süreçte dini liderin eşi, kızı ve torununun da kendisiyle birlikte aynı saldırıda hayatını kaybetmesi, olayın travmasını ve halk üzerindeki şok etkisini daha da artırdı. Pazar günü başlayan yas sürecinin ardından Pazartesi günü cesedinin Tahran sokaklarında bir törenle taşınması ve milyonların katıldığı bir finale ulaşması bekleniyor.

Buna rağmen törenlerin görsel ihtişamı ve katılımcıların coşkusu, ülkedeki tüm kesimleri temsil etmekten uzak görünüyor. İnsan hakları örgütlerinin verilerine göre, Hamaney döneminde güvenlik güçlerinin protestolara şiddetle müdahale etmesi binlerce insanın ölümüne yol açtı. Tahran'da doktora yapan ve isminin açıklanmasını istemeyen bir öğrenci, törenlerin ihtişamının, halkın çektiği elektrik kesintileri ve kuraklık gibi günlük sıkıntılardan tamamen kopuk olduğunu vurguladı. Eleştirmenler, "cumhuriyet" kelimesiyle yönetilmesi gereken bir sistemin uygulamada hiçbir demokratik özelliğe sahip olmadığını savunarak bu mirası sorguluyor. Mevcut kaynakların sadece yönetimin iç çemberindekiler için ayrıldığı eleştirisinde bulunanlar, ülkenin gelecekteki politik yönü konusunda derin bir belirsizlik yaşandığına dikkat çekiyor.