Kazakistan Çocuk Hakları Endeksi'nde İlk 25'e Girerek Orta Asya'da Lider Oldu

Kazakistan, KidsRights Index 2026'da 24. sıraya yerleşerek Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesinden ilk 25'e giren tek ülke oldu. Bu başarı, ülkenin çocuk hakları alanında kaydettiği ilerlemeyi gözler önüne seriyor. Endeks, Amsterdam merkezli KidsRights kuruluşu tarafından Erasmus Üniversitesi Rotterdam işbirliğiyle hazırlanıyor ve 194 ülkeyi kapsıyor. Kazakistan, özellikle çocuk koruma ve sağlık alanlarında yüksek puanlar alarak dikkat çekti. Ülkenin genel puanı 0.797 olurken, çocuk koruma kategorisinde 0.944, sağlıkta ise 0.900 puan elde etti.

Kazakistan'ın endeksteki yükselişi, bölgedeki diğer Orta Asya ülkelerine kıyasla önemli bir fark yaratıyor. Ülke, eğitim kategorisinde 0.765, yaşam kategorisinde 0.847 ve çocuk hakları için elverişli ortam kategorisinde 0.583 puan aldı. Bu sonuçlar, Kazakistan'ın çocuk hakları konusunda bölgesel bir lider haline geldiğini gösteriyor. Ancak rapor, dünya genelinde çocuk haklarının korunmasında ciddi bozulmalar olduğuna da dikkat çekiyor. Silahlı çatışmaların artması, çatışmalarla bağlantılı cinsel şiddetin yükselmesi ve çocuk obezitesinin yaygınlaşması gibi faktörler endişe verici.

KidsRights raporu, çocuk haklarının uygulanmasında yavaş ilerleme ve hatta bazı durumlarda gerileme olduğunu vurguluyor. Bu yıl endekste sadece beş ülke üst sıralara tırmanırken, 31 ülke daha düşük performans gruplarına geriledi. En yüksek performans kategorisindeki ülke sayısı da 2025'e göre %30 azaldı. KidsRights kurucusu Marc Dullaert, "Çocuklar, yaratmadıkları ve kontrol edemedikleri risklere giderek daha fazla maruz kalıyor" diyerek durumun ciddiyetine işaret etti. Dullaert, ister savaşın gölgesinde büyüyen çocuklar olsun, ister sağlıklarını tehdit eden ortamlarda yaşayanlar, sonucun aynı olduğunu belirtti: hakları, refahları ve gelecek fırsatları tehlikeye giriyor.

Rapor, silahlı çatışmaların çocuklar üzerindeki artan etkisine de özel bir bölüm ayırıyor. Çatışmalarla bağlantılı cinsel şiddetin 2024'ten bu yana %35 arttığı belirtiliyor. Dünya genelinde her beş çocuktan birinden fazlasının doğrudan silahlı çatışmalardan etkilendiği, savaş bölgelerinde çocuk ölümlerinin %69'unun patlayıcı silahlardan kaynaklandığı ifade ediliyor. Bu veriler, çatışmaların çocuklar üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor. Ayrıca rapor, çocuk obezitesini küresel bir salgın olarak tanımlıyor ve ilk kez 5-19 yaş arası çocuklarda obezitenin düşük kiloluluğu geçtiğine dikkat çekiyor.

Obezite, bir zamanlar sadece yüksek gelirli ülkelerin sorunu olarak görülürken, artık düşük ve orta gelirli ülkelerde de hızla yayılıyor. Latin Amerika, Karayipler, Orta Doğu ve Kuzey Afrika en yüksek obezite oranlarına sahip bölgeler olarak öne çıkıyor. Kazakistan'ın endeksteki başarısı, ülkenin çocuk hakları konusundaki kararlılığını gösterse de, küresel tablo çocukların karşı karşıya olduğu tehditlerin boyutunu ortaya koyuyor. Rapor, hükümetlere ve uluslararası topluma çocuk haklarını korumak için daha fazla çaba gösterme çağrısı yapıyor.