Kıbrıs müzakereleri donmadı: Christodoulides'ten kritik açıklamalar

Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, Kıbrıs sorununda müzakerelerin yeniden başlaması yönündeki çabaların dondurulmadığını belirterek süreçle ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Birleşmiş Milletler özel temsilcisi Maria Angela Holguin'in temaslarını, Ankara'da gelecek hafta düzenlenecek NATO zirvesinin ardındanına ertelemesi bazı çevrelerde sürecin tıkandığı endişelerini gündeme getirmişti. Christodoulides however, çabaların devam ettiğini ve tüm süreçlerin genişletilmiş bir toplantı düzenlenmesi hedefiyle işler halde olduğunu vurguladı. Holguin'in 13 Temmuz'da Brüksel'de Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ile bir araya gelmesinin planlandığı belirtildi. Christodoulides, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in üstlendiği büyük çabayı desteklediklerini ve tüm taraflardan olumlu yanıt beklediklerini sözlerine ekledi.

Cumhurbaşkanı, süreçte şu ana kadar elde edilen ilerlemede kendi hükümetinin çabalarının etkili olduğunu ifade ederek bu süreçte inisiyatif aldıklarını savundu. Avrupa Birliği'nin son yıllarda Kıbrıs sorununda daha aktif bir rol üstlendiğini ve Holguin'in 2024'te görevlendirilmesinin bu yöndeki adımlardan biri olduğunu kaydetti. Ayrıca, Avrupa ile Türkiye arasındaki ilişkilerin gelişmesi ile Kıbrıs sorunundaki ilerlemenin birbirine bağlanmasının stratejik bir hedef olduğunu vurguladı. Türkiye'nin bu konuyu stratejik bir öncelik olarak gördüğünü ve bu doğrultuda ilerleme kaydedildiğini sözlerine ekledi. Christodoulides, nihai hedefin müzakerelerin yeniden başlamasından başka bir şey olmadığını ve bu yönde umutlu olduklarını belirtti.

Gelecek hafta Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesi, Kıbrıs sorununun çözümü sonrası güvenlik garantilerinin ele alınması bağlamında büyük önem taşıyor. Çözüm sonrası Kıbrıs'ta güvenlik garantilerinin NATO temelli bir yapı üzerinden sağlanması gündemde yer alıyor. Bu garantilerin, adaya Türkiye, Yunanistan, Fransa, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nden NATO birliklerinin konuşlandırılması ve yeni Kıbrıs Cumhuriyeti'nin NATO'ya üye olması şeklinde gerçekleşebileceği öne sürülüyor. Zirveye Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ev sahipliği yapacak ve adanın diğer iki garanti gücü olan Yunanistan ile Birleşik Krallık'ın başbakanları Kyriakos Mitsotakis ve Sir Keir Starmer'ın da katılması bekleniyor. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in de zirvede yer alacağı bildirildi.

Öte yandan, Brüksel'de NATO'nun merkezinde Holguin'in NATO yetkilileri ile görüşeceği ve çözüm sonrası Kıbrıs için NATO temelli güvenlik garantileri konusunun ele alınacağı iddiaları bir NATO yetkilisi tarafından reddedildi. Söz konusu yetkili, konunun NATO'da henüz görüşülmediğini ve temsilci ile herhangi bir toplantı planlanmadığını açıkladı. Bu açıklama, Kıbrıs sorununda güvenlik mimarisinin nasıl oluşturulacağı konusunda belirsizliklerin sürdüğüne işaret ediyor. Birleşik Krallık tarafında ise Başbakan Starmer'ın zirveden sonraki on gün içinde istifa etmesi ve yerine Manchester'ın görevden ayrılan belediye başkanı Andy Burnham'ın geçmesi bekleniyor. Ancak bu değişikliğin, Birleşik Krallık'ın Kıbrıs sorunundaki tutumunu etkilemesi beklenmiyor.

Sürecin donup donmadığı sorusu, Holguin'in bu ayın sonunda adaya dönmesi beklenirken Costa ile görüşmesinin ertelenmesiyle gündeme gelmiş durumda. Holguin'in adaya dönüşünün artık gelecek ayın ikinci yarısına kayması, planlanan genişletilmiş toplantının da ertelenmesi sonucunu doğuruyor. Ada'nın iki tarafını, üç garanti gücünü yani Yunanistan, Türkiye ve Birleşik Krallık'ı ile BM'yi kapsayacak şekilde planlanan bu toplantının Ağustos sonunda veya daha geç bir tarihte gerçekleşmesi muhtemel görünüyor. Christodoulides ise tüm bu gelişmelere rağmen hükümetinin Kıbrıs, New York ve AB düzeyinde temaslarını aralıksız sürdürdüğünü belirtti. Sürecin kritik bir dönemeçte olduğunu ve tek hedeflerinin olumlu bir sonuç elde etmek olduğunu sözlerine ekleyerek müzakerelerin yeniden başlaması için çabaların devam ettiğini vurguladı.