Lagos'ta Vali Sanwo-Olu'nun Eleştirilen Önlemleri Büyük Selam Felaketini Önledi

Nijerya'nın Lagos eyaleti Valisi Babajide Sanwo-Olu'nun yönetimi, yıllardır drenaj sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi, kanalların temizlenmesi ve su yolları üzerine inşa edilmiş yapıların yıkılması gibi konularda yoğun bir eleştiri okları altında kalmıştır. Bu tür müdahaleler halk ve siyasetçiler tarafından genellikle acımasız, sert ve siyasi açıdan maliyetli olarak görülmüştür. Halkın büyük bir kısmı, söz konusu önlemların gerekliliğini sorgulamış ve hatta bazı durumlarda hoşgörü eksikliği olmakla suçlamıştır. Ancak Vali Sanwo-Olu, Lagos'un coğrafi yapığını korumak ve kenti olası büyük felaketlerden korumak için bu popüler olmayan kararları almaktan çekinmemiştir. Sonuç olarak, hükümetin bu tür yatırımları engellediği daha büyük felaketler genellikle görünmez kalmakta ve kamuoyu tarafından göz ardı edilmektedir.

Lagos, kıyı konumu, geniş lagün sistemleri ve son derece yüksek nüfus yoğunluğu gibi sel riskini artıran birçok kritik faktörün kesişim noktasında yer almaktadır. Kente ek olarak, kesintisiz kentsel genişleme, devasa günlük ekonomik faaliyetler ve giderek artan iklim değişikliği baskıları da şehrin karşı karşıya kaldığı tehditleri daha da büyütmektedir. Bu nedenle Lagos, Batı Afrika'daki çoğu şehirden çok daha savunmasız bir konumda bulunmaktadır. Buna rağmen, şehir günümüze kadar komşu bölgelerde gözlemlenen ve yıkıcı boyutlara ulaşan katastrofik kentsel sel felaketlerini büyük ölçüde atlatmayı başarmıştır. Lagos hükümetinin attığı bu stratejik adımlar sayesinde, oluşabilecek çok daha kötü senaryoların önüne geçilmiş ve şehrin altyapısı önemli ölçüde korunmuştur.

Nijerya'nın bu deneyimi, komşu ülke Gana ve diğer Batı Afrika ülkelerinin yaşadığı sel felaketleriyle kıyaslandığında çok daha anlamlı bir hale gelmektedir. Gana ve çevre ülkelerde yaşanan olaylar, sel vakalarının artık sadece basit bir çevre sorunu olmadığını açıkça kanıtlamaktadır. Günümüzde sel felaketleri; doğrudan ekonomik kayıplara, konut krizlerine, ulaşım ağlarının çökmesine, halk sağlığını tehdit eden büyük sorunlara ve hatta ulusal güvenliği sarsacak boyutlara ulaşabilen çok boyutlu krizler olarak değerlendirilmektedir. Şiddetli bir tek sel olayı bile saatler içerisinde yolları, okulları, hastaneleri, işletmeleri ve elektrik altyapısını yerle bir ederek binlerce insanın geçim kaynaklarını yok edebilir. Tüm bu gerçekler ışığında, iklim değişikliğinin yaratmış olduğu bu yeni düzende, sel yönetiminin artık mevsimsel bir temizlik işi değil, stratejik bir altyapı meselesi olarak ele alınması gerektiği su yüzüne çıkmaktadır.

İdare etmenin ve iyi yönetişimin en zor yanlarından biri, şüphesiz ki önleyici politikaların halk tarafından genellikle takdir görmemesidir. Siyasette yeni bir stadyum açan liderler büyük alkış alırken, milyarlarca doları drenaj kanallarını genişletmek için harcayan liderler genellikle haksız eleştirilere maruz kalmaktadır. Yasadışı yapıların yıkılmasına izin vermeyerek insanlara şefkat gösterdiği düşünülen yöneticiler övülürken, su yollarını korumak için bu yapıları kaldıran liderler duygusuz olmakla suçlanmaktadır. Ancak doğa ve özellikle de su, siyasetle değil fizik kurallarıyla hareket eder ve seçim dönemlerini ya da siyasi beklentileri asla umursamadan engelleri aşmaya devam eder. Dolayısıyla, Lagos'ta alınan ve halk tarafından çok eleştirilen bu önleyici kararların, zamanın ve doğanın testinden geçtiğinde en kritik ve hayat kurtarıcı adımlar olduğu kanıtlanacaktır.

Bu bağlamda, Gana dahil olmak üzere çevre ülkelerin yaşadığı tecrübeler, afet yönetiminin ancak sular gelmeye başladığında devreye giren bir süreç olamayacağını gözler önüne sermektedir. Kriz anında yapılacak müdahaleler, zaten çok geç kalınmış ve sadece hasarı onarmaya yönelik reaktif adımlardan ibaret kalmaktadır. Asıl büyük sınav, sel suları kapıya dayanmadan yıllar önce, drenaj altyapısının inşasıyla ve şehir planlamasıyla başlatılan çalışmalarda gizlidir. Lagos yönetiminin vizyoner adımları, afetleri daha ortaya çıkmadan önlemenin, kriz anlarında müdahale etmekten çok daha az maliyetli ve etkili olduğunu kanıtlamaktadır. Önleyici tedbirlerin öneminin benimsenmesi, yalnızca Lagos için değil, küresel iklim krizinin giderek derinleştiği tüm dünya şehirleri için hayati bir model sunmaktadır.