Malezya, ABD affetse bile Jho Low'un iadesini ve yargılanmasını istiyor

Malezya'da Perikatan Nasional (PN) koalisyonu, ülkedeki çok konuşulan 1MDB skandalının mimarı olan firari iş insanı Jho Low'un, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump tarafından affedilmesi durumunda dahi Malezya'ya iade edilerek yargılanması gerektiği yönünde sert bir tavır sergiledi. PN başkan vekili Tuan Ibrahim Tuan Man, Malezya'nın kendi yasalarına ve hukuk sistemine sahip olduğunu, Low'un eylemlerinin ülkeye ciddi zararlar verdiğini ve bu nedenle Adalet'in yerine gelmesi için kaçıp gittiği yerden getirilmesi gerektiğini vurguladı. Yapılan açıklamada, ABD'de yürüyen hukuki süreçlerin veya mevcut başkan tarafından ilan edilecek olası bir af kararının, Malezya'da işlenen suçların Malezya yasaları çerçevesinde yargılanması gerekliliğini değiştirmeyeceği belirtildi. Siyasi liderler, Low'un Malezya'da adil bir yargılamaya tabi tutulması talebinden vazgeçmeyeceklerini ve konuyla ilgili diplomatik girişimleri sürdüreceklerini açıklıkla ifade etti.

Konuya ilişkin durumu netleştiren bir diğer açıklama da Başbakan Anwar Ibrahim'den geldi; Ibrahim, hükümetin firari iş adamına karşı tavır değiştirmeyeceğini ve Malezya'da işlenen suçların mahkeme önünde hesap verilmesi şartının bulunduğunu söyledi. ABD makamlarının 1MDB skandalı kapsamında el koydukları varlıkları Malezya'ya geri iade etme çabalarını memnuniyetle karşılandığını, ancak bu maddi iadelerin adaletin tam anlamıyla yerine ermesi için yeterli olmadığını, asıl önemli olanın Low'un yargılanması olduğunu dile getirdi. Başbakan, daha önce yaptığı açıklamalarda da Malezya hükümetinin Low'un kendi ülkesindeki hapis cezasını affetmeyi veya hafifletmeyi düşünmediğini, uluslararası hukuktaki taraf tutmazlıklarına rağmen iade sürecinin takip edileceğini belirtmişti.

Haberin dünya gündeminde yer bulmasının temel nedeni, ABD Başkanı Donald Trump'ın görevden ayrılmadan önce affetmeyi düşündüğü kişiler listesinde Jho Low'un adının da geçiyor olması ve bunun uluslararası hukukta bir krize dönüşme potansiyeli taşımasıdır. Low, hem ABD'de hem de Malezya'da yolsuzluk, kara para aklama ve dolandırıcılık gibi çok ciddi suçlardan arananlar listesinde yer almasına rağmen, yıllardır yerinin tespit edilememiş olması nedeniyle uluslararası bir hukuk kaçağı durumundadır. Bu durum, Malezya'da geniş yankılar uyandıran 1MDB skandalının, sadece finansal bir dolandırıcılık olmaktan çıkarıp, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri ve hukuki iş birliğini test eden bir siyasi boyuta evrilmesine neden olmuştur.

Jho Low'un avukatları ve yakın çevresi tarafından yapılan tüm açıklamalar, müşterilerinin suçsuz olduğunu iddia etse de, uluslararası basın ve hukukçular, Low'un kendi hukuki sınırları içinde bile olsa bir infaz yoluna gidilmesinin, milyarlarca dolarlık kamu kaynağının yağmalanmasına ilişkin soruşturmalardaki en kritik adım olacağını görüşünde birleşmektedir. Malezya halkı ve siyasi muhalefet, ABD'den gelebilecek olası bir af kararının, kendi ülkelerindeki yargı süreçlerini veya suçun ağırlığını hafifletmesine izin verilmeyeceğini, 'suçun işlendiği yerde cezalandırılması' ilkesinin mutlak olduğunu savunuyor. Skandalın getirdiği ekonomik ve itibar kaybı göz önüne alındığında, Malezya'daki siyasi tablonun geniş kesimleri, Low'un iadesi ve yargılanması konusunda hiçbir taviz verilmemesi gerektiği konusunda hemfikir görünüyor.

Sonuç olarak, ABD'deki siyasi gelişmeler ne olursa olsun Malezya'nın duruşunun net olduğu; 1MDB skandalının mimarı olarak görülen şahsın, haksız kazandığı paraların iadesinden ziyade şahsen yargılanmasının öncelikli hedef olarak belirlendiği anlaşılıyor. Uzmanlar, uluslararası hukukta 'yararlanma ilkesi' veya 'sınırlılık ilkesi' gibi argümanlar olsa da, suçun Malezya'da işlenmiş olması nedeniyle iade yolunun en doğru ve beklenen adım olduğunu, ABD affının uluslararası bir yargılamayı engellememesi gerektiğini belirtiyorlar. Bu olay, küresel finansal suçlarda adaletin tesisi konusundaki zorlukları ve uluslararası iş birliğinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.