Meksika Ordusu ve Donanması'na 178 Şikayet; %83'ü Hâlâ Çözümsüz

Meksika Ulusal Savunma Bakanlığı (Sedena) ve Donanma Bakanlığı (Semar), kamu güvenliğinin sağlanmasına destek oldukları dönemde personellerinin eylemleri nedeniyle toplam 178 şikayetle karşı karşıya kaldı. Kongre Daimi Komisyonu'na sunulan altı aylık dönemi kapsayan resmi rapora göre, bu şikayetlerin büyük çoğunluğu hâlihazırda incelenme aşamasında bulunuyor. 20 Kasım 2025 ile 19 Mayıs 2026 tarihleri arasını kapsayan yarı yıl raporu, silahlı kuvvetlerin sivil görevlerdeki performansını ve hesap verebilirliğini mercek altına alıyor. Şikayetlerin yüksek çözülmemişlik oranı, ordunun iç denetim mekanizmaları ve sivil gözetim konusunda kamuoyunda ciddi tartışmalara yol açıyor. Bu durum, Meksika'da ordu kurumlarının devlet içindeki genişleyen rolü ve şeffaflık eksikliği eleştirilerini de yeniden gündeme getirdi.

Raporun detaylı verilerine göre Savunma Bakanlığı (Sedena) döneminde 94 farklı şikayet dosyası aldı. Bu şikayetlerden yalnızca 14 tanesi sonuçlandırılırken, geriye kalan 80 tanesi hâlâ işlem ve soruşturma aşamasında bekliyor. Donanma Bakanlığı (Semar) tarafında ise toplam 84 şikayet kayıt altına alındı ve bunların 16'sı sonuçlandırıldı, 68'i ise henüz çözüme kavuşturulamadı. Her iki kurumun verileri birleştirildiğinde, 178 şikayetin 148'inin, yani yüzde 83'ünden fazlasının raporun hazırlandığı tarihte hâlâ yanıtsız kaldığı görülüyor. Devam eden bu yoğun dosya birikimi, kurumların şikayetleri ele alma kapasiteleri ve idari süreçteki yavaşlık hakkında ciddi soru işaretleri oluşturuyor.

İnsan hakları ihlalleri ve yetki aşımı iddialarını da içeren bu şikayetlerin işleyişinde Ulusal İnsan Hakları Komisyonu'nun (CNDH) rolü de raporda dikkat çeken bir diğer konu. Raporun ortaya koyduğu bir diğer çarpıcı detay, CNDH'nin söz konusu altı aylık dönemde Savunma Bakanlığı'na (Sedena) karşı hiçbir resmi tavsiye kararı çıkarmamış olmasıdır. Buna karşılık, Donanma Bakanlığı (Semar) hakkında sekiz farklı tavsiye kararı yayınlandığı belirtiliyor. Semar'a yöneltilen bu tavsiyelerin dördü kurum tarafından kabul edilirken, üçü reddedildi ve bir tanesi ise hukuki süreçlerinin netleştirilmesi adına değerlendirme aşamasında tutuldu. CNDH'nin Sedena'ya karşı tavsiye de bulunmaması, insan hakları savunucuları tarafından kurumun askeri otoriteler karşısında yeterince bağımsız davranıp davranmadığı yönünde eleştirilmesiyle sonuçlandı.

Bahse konu rapor, Meksika Silahlı Kuvvetleri'nin son yıllarda giderek artan bir biçimde kamu güvenliği ve kolluk kuvvetleri görevlerine entegre edilmesinin bir ürünüdür. Aslında polis teşkilatının yerine veya onunla birlikte sivil güvenlik alanında görev yapan askeri personelin eylemleri, düzenli olarak hesap verebilirlik mekanizmalarına tabi tutulmaya çalışılmaktadır. İhlal iddialarını içerdiği belirtilen bu binlerce şikayet, ordunun sokaktaki varlığının doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Peki, vatandaşlar askeri veya deniz polisi personeline karşı bir şikayette bulunmak istediklerinde hangi yollara başvurabiliyorlar? İnsan hakları ihlali boyutu taşıyan vakalarda doğrudan CNDH'ye bizzat, telefon, e-posta veya çevrimiçi platformlar üzerinden başvuruda bulunulabiliyor. Olası idari suiistimaller veya görev kusurları için ise her iki bakanlığın kendi İç Denetim Organları'na resmi şikayet dosyaları iletilebiliyor.

Süreçlerin arka planında, kurumların kendi içlerindeki disiplin mekanizmaları işliyor; örneğin Sedena'da CNDH'ye gelen şikayetler, Ordu ve Hava Kuvvetleri Genel Müfettişliği ve Denetimliğine sevk edilebiliyor. Semar tarafında da personelin Etik Yasası'na olası ihlallerini ele almak için özel prosedürler ve vatandaş şikayet kanalları mevcut. Ancak raporun ana bulguları, mevcut iç ve dış denetim sistemlerinin şikayet birikimini hızlı ve etkili bir şekilde çözemediğini, sürecin son derece yavaş işlediğini gözler önüne seriyor. Yüzde 83 gibi yüksek bir oranın çözümsüz kalması, mağdurların adalet arayışında büyük bir hayal kırıklığı yaşamasına neden oluyor ve kurumsal şeffaflığın sağlanması için daha acil reformlar yapılması gerektiğini gösteriyor. Meksika'da ordunun sivil yaşamdaki etki alanının genişlemeye devam etmesi, bu hesap verebilirlik krizini gelecek dönemlerde de ülke gündeminin en önemli meselelerinden biri hâline getireceğe benziyor.