Miguel Ángel Blanco Suikastının 29. Yıldönümü: Acı Hatıralar ve Siyasi Tartışmalar

İspanya, Miguel Ángel Blanco'nun ETA tarafından kaçırılıp öldürülmesinin üzerinden geçen 29. yılı anıyor. 1997 yılının Temmuz ayında gerçekleşen bu trajik olay, İspanyol demokrasi tarihi açısından derin yaralar açmış ve toplumun büyük bir kısmını sarsmıştır. Blanco'nun öldürülmesi, ETA terör örgütüne karşı kitlesel protestoların patlak vermesine neden olmuş ve kurbanın bir halk kahramanına dönüşmesine yol açmıştır. Bugün geldiğimiz noktada, bu acı hatıraların siyasi arenada nasıl kullanıldığı ve cesetlerin üzerinden nasıl siyaset yapıldığı ciddi bir tartışma konusudur. Yazar, olayın yıldönümünde Árnaldo Otegi'nin duruşunu ve hükümetin affı eleştirek bir dille gündeme getirmektedir.

Olayın üzerinden yıllar geçmesine rağmen, suikastın faili olarak bilinen ETA üyelerinin pişmanlık duymadan hayatlarına devam etmesi toplumda büyük bir öfke uyandırmaya devam ediyor. Hayatta kalan katillerin yargılandıkları mahkemelerde küçümseyici tavırlar sergiledikleri ve kurban aileleriyle alay ettikleri hatırlanmaktadır. Bu durum, İspanyol adalet sisteminin terör mağdurlarına ne kadar adil davrandığı sorularını da beraberinde getirmiştir. Kurbanın kız kardeşi Mari Mar Blanco'nun mahkeme salonunda katillere yönelik olan ve onların yüzüne karşı haykırdığı öfke dolu sözler, bugün hâlâ hafızalardaki tazeliğini koruyor. Bu ve benzeri acı detaylar, yaranın kapanmasının ne kadar zor olduğunu gözler önüne sermektedir. Mağdur ailelerinin çektiği acı, geçmişin gölgesinin günümüz İspanya'sına nasıl düştüğünü çok net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Yazara göre günümüz İspanya'sında çifte standartların had safhada olduğu ve tarihsel hafızanın seçici bir şekilde yeniden inşa edildiği görülmektedir. Siyasi arenada iklim değişikliği gibi konularda şüphe uyandıran vekillerin sert şekilde cezalandırılması veya dışlanması, ancak geçmişte işlenmiş vahşi suikastları aşikâr bir şekilde küçümseyen veya onlarla bağı olduğu iddia edilen diğer siyasetçilerin affedilmesi ile tezat oluşturmaktadır. Bu durum, toplumun bir kısmında siyasi elitler ve hükümete karşı derin bir güvensizlik yaratmıştır. İspanyol hükümetinin ve özellikle Başbakan Pedro Sánchez'in bu konularda izlediği tavizkâr politikalar, muhafazakâr ve milliyetçi çevreler tarafından sıklıkla eleştirilmektedir. İktidarın, tarihi gerçekleri görmezden gelerek oy uğruna büyük bir siyasi oyunun parçası hâline geldiği iddia edilmektedir.

Miguel Ángel Blanco'nun hikâyesi yalnızca tek bir cinayetin ötesinde, sıradan insanların nasıl efsanelere dönüştüğünün de bir göstergesidir. Tam 29 yaşında, nişanlısı ve normal bir işi olan bir belediye meclis üyesiydi; tıpkı toplumun geri kalanı gibi sıradan bir hayata sahipti. Bu nedenle onun trajik sonu, milyonlarca sıradan İspanyol'un 'bu da benim başıma gelmiş olabilirdi' diyerek kendi hayatıyla özdeşleştirmesine ve sokağa dökülmesine neden olmuştu. Ancak günümüzde, özellikle otuz yaş altı genç neslin bu olayı neredeyse tamamen bilmediği ve ETA'nın diğer kurbanlarının isimlerini hiç duymadığı belirtiliyor. Eğitim sisteminin yetersizliği, gençlerin bu karanlık dönemlerle ilgili yeterli ve etkili tarih dersi alamamasına neden oluyor. Bu bağlamda acı veren olaylar, tarih kitaplarının arka sayfalarında unutulmaya yüz tutmuş birer yorgunluk hikâyesine dönüşme tehlikesiyle karşı karşıya.

Unutma eyleminin toplumsal bir bayrak gibi dalgalandırılması, geçmişin hatalarının tekrarlanmasına zemin hazırlayabilir. Yazar, Fernando Aramburu'nun ünlü romanlarında anlatılan hikâyelerin, ETA şiddetini meşrulaştıran veya yumuşatan bir anlatıya dönüştürme riskine karşı da uyarıda bulunuyor. Trajik bir şekilde, olayın yıldönümünde toplumun büyük bir kısmının tıpkı katile göz yuman Otegi gibi, hiçbir şey olmamış gibi sahillerde tatil yapacak olması bu acıyı perçinliyor. İspanyol toplumunun bir bölümü için bu sadece eski bir hikaye ve günlük hayatın akışında bir kesinti bile oluşturmayan bir anı hâline gelmiş durumda. Bu acımasız unutuş, mağdurların ve onların ailelerinin çektiği acıların bir kez daha görünmez kılınması anlamına geliyor. Tarihin kanlı sayfalarının basit bir yaz tatili arzusunun arkasında kaybolması, derin bir toplumsal kaybın ve vahim bir ironinin habercisidir.