Nueva EPS'in Şüpheli Bilançosu: 1,1 Milyon Kişinin Sağlığı Belirsizlik Altında

Nueva EPS'in 2023 ve 2024 yıllarına ait finansal durumlarının açıklanması, özellikle Valle del Cauca bölgesinde büyük bir belirsizlik yaratmaya devam etmektedir. Bu bölgede bir milyondan fazla kişinin sağlık hizmetlerine erişimi doğrudan bu kuruma bağlıdır ve yaşanan finansal kriz halkın endişelerini giderek artırmaktadır. Finansal raporlar belirgin kayıplar ve ekonomik yükümlülükler içeriyor olsa da, bölgedeki hizmet sağlayıcılarla olan borç ilişkisinin boyutu tam olarak netleştirilememiştir. Yetkililer, mevcut verilerin kurumun gerçek borç düzeyini belirlemek için yetersiz kaldığını defalarca vurgulamaktadır. Dolayısıyla, bölge halkının gelecekte nasıl bir sağlık hizmeti alacağı şu an için büyük bir soru işaretidir.

Departman Sağlık Bakanı María Cristina Lesmes, açıklanan finansal tabloların henüz mali denetim onayından geçmediğini ifade etmiştir. Bu eksiklik nedeniyle, Nueva EPS'in hastanelere, kliniklere ve diğer sağlık kuruluşlarına olan tam borç miktarını saptamak imkansız hale gelmiştir. Lesmes, söz konusu tabloların resmi olarak sertifikalandırılmamasının şeffaflığı ciddi şekilde engellediğini belirtmiştir. Yetkili merciiler, sertifikasyon süreci tamamlanana kadar herhangi bir kesin rakam açıklamaktan özenle kaçınmaktadır. Bu durum, hem sağlık hizmeti sunucularının mağduriyetini hem de halkın güveninin sarsılmasını beraberinde getirmektedir.

Nueva EPS, Valle del Cauca departmanındaki yaklaşık 1,1 milyon kayıtlı üyesi ile bölgenin en büyük sağlık sigorta kuruluşudur. Bu devasa üye sayısı, kurumu aynı zamanda bölgesel sağlık sistemindeki en büyük potansiyel borçlu konumuna getirmektedir. Söz konusu finansal rapor, Cundinamarca İdari Mahkemesi'nin aldığı bir karar doğrultusunda hazırlandı ve Nueva EPS'in tüm yükümlülüklerini yerine getirmesi zorunlu kılındı. Mahkeme, kurumun Ulusal Sağlık Denetleme Kurumu, Sayıştay ve Sağlık Bakanlığı'na finansal tablolarını sunmasını şart koştu. Buna rağmen, şeffaf bir tablo ortaya konulamaması, yasal süreçlerin de yetersiz kaldığını düşündürmektedir.

Bölge Sağlık Bakanlığı, bekleyen borçların gerçek değerini belirlemede ödeme sistemlerinin yapısından kaynaklanan ciddi zorluklar bulunduğunu açıklamıştır. Lesmes'e göre, ödemelerin bir kısmı doğrudan ödeme mekanizması ile yapılırken, diğer bir kısmı yerel yönetimin takip edemediği hazine transferleri şeklinde gerçekleştirilmektedir. Doğrudan yapılan ödemelerin kurumun iddia ettiği gibi yüzde seksen seviyesinde olmadığı ve oldukça düşük bir oranda kaldığı belirtilmiştir. Hazine yoluyla yapılan transferler Nueva EPS'in kayıtlarında şeffaf bir şekilde görünmediği için denetim mekanizmaları işlevsiz kalmaktadır. Bu yapısal sorun, hem kurumlar arası güven eksikliğini derinleştirmekte hem de mali tabloların gerçekçi olmasını engellemektedir.

EPS'lerin geçmiş raporları ile sağlık hizmeti sunucularının kendi kayıtları arasındaki tarihsel uyuşmazlıklar da süreci daha da karmaşık hale getirmektedir. Bu farklılıkların temel nedeni, faturalardaki geri iadeler ve itirazların finansal tablolara henüz tam olarak entegre edilmemiş olmasıdır. Lesmes, 2008 yılından kalp ve hala sisteme dahil edilmemiş 11 milyar pesosluk bir borcun bile varlığından bahsedildiğini dile getirmiştir. Böylesi eski ve çözülmemiş kalemlerin varlığı, kurumun kesin bir mali bilanco oluşturmasını sürekli olarak imkansız kılmaktadır. Şu an için Sağlık Bakanlığı ile sağlık kuruluşları ortak bir inceleme yürüterek güncel ve doğru borç miktarını tespit etmeye çalışmaktadır.