Ölümden Döndü: Ahmedi Nejad, Hamaney'in Tahran'daki Cenazesinde Ortaya Çıktı

İran'ın eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedi Nejad, İsrail'in Şubat ayı sonlarında düzenlediği bir hava saldırısında hayatını kaybettiği veya yaralandığı yönündeki uluslararası ve İsrailli medya kaynaklı haberlerin ardından ilk kez kamuoyunun önüne çıktı. Pazartesi günü, İran'ın başkenti Tahran'da düzenlenen ve ülkenin hayatını kaybeden Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in anısına organize edilen devasa cenaze törenlerine katıldı. Ahmedi Nejad'ın, savaşın başlamasından bu yana ilk kez halk arasına karışarak böyle yoğun bir katılıma imza atması, gözleri yeniden İran siyasi arenasına çevirdi. Bu beklenmedik görünüşü, rejimin önemli isimlerine yönelik İsrail hava saldırılarının boyutunu ve Başkent Tahran'daki güvenlik zafiyetini gündeme getiren tartışmaları da pekiştirdi. Söz konusu cenaze törenleri, İran devletinin olağanüstü bir dönemden geçtiğinin ve yeni bir liderlik krizinin eşiğinde olduğunun en net göstergesi olarak kayıtlara geçti.

Güvenlik güçleri ve töreni izleyen milyonlarca kişinin arasında yürürken objektiflere yansıyan eski Cumhurbaşkanı'nın görüntüleri, bölgesel gerilimlerin tavan yaptığı bir döneme işaret ediyordu. İddialara göre, İsrail güçleri geçtiğimiz Şubat ayının son günlerinde Tahran'ın Narmak semtinde bulunan ikametgâhına nokta atışı bir hava saldırısı düzenlemişti. Bu saldırıda Ahmedi Nejad'ın kişisel korumalarının hayatını kaybettiği ve eski liderin daha önceki iç protestolar nedeniyle ev hapsinde tutulduğu öne sürülmüştü. İsrail ve bazı Batılı medya kuruluşları, saldırının hemen ardından eski cumhurbaşkanının öldürüldüğüne dair haberler servis etmiş ve bu durum İran kamuoyunda büyük bir şok etkisi yaratmıştı. Ancak Ahmedi Nejad'ın sağ salim ve ceketini iliklemiş bir şekilde devasa kalabalıkların içinde yürümesi, İran devletinin kritik isimlerini koruma kapasitesine dair yeni soruları da beraberinde getirdi. Bu olay, modern İran tarihinde eski bir liderin yabancı bir hava saldırısından son anda kurtulduğunun teyit edildiği nadir anlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Hamaney'in (86 yaşında) savaşın ilk darbeleri sırasında ailesinin diğer fertleriyle birlikte suikaste uğrayarak hayatını kaybetmesinin ardından İran, derin bir yas ve öfke içine gömüldü. Tahran ve Şii dünyasının kutsal kabul ettiği Kum şehrinde birkaç gün boyunca devam eden törenlere milyonlarca İranlı akın etti. Cenaze törenine katılan devasa kalabalıklar, İran devletinin küresel güçlere ve Tel Aviv yönetimine karşı mesaajını da son derece net bir şekilde sergiledi. Tören boyunca kalabalık sık sık Amerika Birleşik Devletleri aleyhtarı ve İsrail karşıtı sloganlar atarak meydanları inletti. Katılımcılar, Hamaney'in ölümünün intikamının mutlaka alınacağını vurgulayan diktatoryal pankartlar taşırken, gökyüzüne intikam yeminini sembolize eden kırmızı bayraklar da çekildi. Bu milyonluk katılım, İran halkının ve rejimin savaş bitse dahi bağımsız intikam hedeflerinden vazgeçmeye niyetli olmadığını uluslararası kamuoyuna göstermiş oldu.

Diğer yandan cenaze törenleri sırasındaki protokol düzeni ve bazı önemli isimlerin yokluğu, ülkedeki iktidar savaşları ve liderlik tartışmaları hakkındaki kışkıntıları daha da alevlendirdi. Hayatını kaybeden Dini Lider Ali Hamaney'in oğlu Mücteba, babasının ölümünün hemen ardından resmi makamlarca yeni Dini Lider olarak atanmış olmasına rağmen törenlerde hiç görünmedi. Mücteba Hamaney'in bu göze çarpan ve sürekli halka açık alanlardan kaçtığı izlenimi veren yokluğu, yeni yönetimin iç işleyişi ve güvenlik konusunda ne kadar stabil olduğu üzerine yoğun spekülasyonlar doğurdu. İçerideki muhalif sesler ve bölgesel gözlemciler, yeni liderin henüz tam anlamıyla otorite kuramamış olabileceğini ve İsrail tehditleri nedeniyle yeraltına inmiş olabileceğini dile getiriyor. Buna karşın Hamaney'in diğer oğulları, Devlet Başkanı Mesud Pezeşkiyan ve Devrim Muhafızları komuta kademesi törenlere eksiksiz katılarak devletin ayakta olduğunu göstermeye çalıştı. Ancak yeni Dini Lider'in gölgede kalması, sürecin karakterini ve İran'ın gelecekteki politik hamlelerini kestirmeyi son derece zorlaştıran bir belirsizlik perdesi örmeye devam ediyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında İran'daki cenaze törenleri, yalnızca bir liderin değil, aynı zamanda eski bir dönemin ve uluslararası siyasi dengelerin toprağa gömüldüğü eşiğe işaret ediyor. Ahmedi Nejad gibi İsrail'in hedef listesinde olduğuna inanılan tartışmalı bir figürün açıkça törende yer alması, iki ülke arasındaki gölge savaşının ne kadar vahim boyutlara ulaştığını kanıtlar nitelikte. İranlı yetkililerin milyonluk kalabalıklar önünde intikam mesajlarını sıkıca dillendirmesi, İsrail'e yönelik potansiyel yeni bir askeri veya istihbari misilleme eyleminin kaçınılmaz olduğunun sinyallerini veriyor. Bu ortamda yeni atanan Dini Lider Mücteba Hamaney'in perde arkasında kalma tercihi ve liderlik krizinin nasıl çözüleceği, dünya çapında tüm istihbarat servislerinin yakından izlediği ana konular arasında yer alıyor. Ortadoğu'da tırmanan savaş durumunun ilk köşe taşlarının bu törenlerle atıldığı düşünülebilir ve bu durum bölgedeki istikrarsızlığın kısa vadede azalmayacağını müjdelemektedir. Dünyanın dört bir yanından gelen uluslararası gözlemciler, İran rejiminin bu yeni dönemi nasıl atlatmaya çalışacağını ve ne tür adımlarla küresel sahaya çıkacağını nefeslerini tutarak beklemeye devam etmektedir.