Teknoloji Gündemi: SoftBank'tan Dev AI Hamlesi, Çip Krizi ve Yapay Zekâ Yarışı

SoftBank Grubu ve telecom alt şirketi, Amerika Birleşik Devletleri'nde SB Neo adlı yeni bir şirket kurarak yapay zekâ işleme gücü kiralama pazarına girişlerini resmen duyurdu. Şirketin hisse yapısında SoftBank Corp.%51 oranında yer alırken, SoftBank Grubu %49 hisseyle yer alacak ve işletmenin 2027 mali yılında faaliyete geçmesi planlanıyor. Yeni şirket, özellikle büyük bulut hizmeti sağlayıcılarını hedefleyerek yapay zekâ çipleri ve Neocloud adı verilen bulut hizmetleri sunacak. Şirketin ilk aşamada Texas'ta başlaması ve uzun vadede 2030 yılına kadar 10 gigavatlık devasa bir veri merkezi kapasitesine ulaşması öngörülüyor. Bu devasa kapasitenin her 1 gigovatlık kısmının hayata geçirilmesi için yüz milyonlarca dolarlık sermaye yatırımı gerekecek ve finansal riskleri azaltmak için diğer şirketlerle ortaklıklar planlanacak.

Öte yandan, yapay zekâ patlamasının tetiklediği küresel bellek çipi (hafıza) kıtlığı ciddi bir siyasi sorun haline gelmiş durumda. Uluslararası Yarı İletken Endüstrisi Derneği (SEMI), ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'e gönderdiği bir mektupla hükümeti fiyatlandırmaya veya üretim kapasitesine doğrudan müdahale etmemesi konusunda uyardı. SEMI'ye göre, hükümetin atacağı yanlış adımlar mevcut tedarik sorunlarını daha da kötüleştirerek dizüstü bilgisayar, otomobil ve ev aletleri gibi tüketici ürünlerinin üretimini olumsuz etkileyecek. Ayrıca Apple'ın bazı bileşenleri Çinli tedarikçilerden satın almak için ABD hükümetinden onay beklediği, bazı kongre üyelerinin ise çip üreticilerini kendi ülkelerindeki müşterilere öncelik vermeye zorlamayı savunduğu öğrenildi. SEMI, elektronik ürün fiyatlarının artması durumunda hükümetin doğrudan piyasaya müdahale etmek yerine tüketicilere vergi indirimleri sunması gerektiğini savunuyor.

Avrupa yarı iletken endüstrisi ise şu sıralar hem ABD hem de Çin kaynaklı jeopolitik riskler arasında sıkışmış bir durumda bulunuyor. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen yeni bir rapor, Çin'in kritik mineraller üzerinde uyguladığı ihracat kısıtlamaları ve Tayvan Boğazı'ndaki olası çatışma risklerinin kısmi tedarik zincirini tehdit ettiğine dikkat çekiyor. Bunun yanı sıra, Avrupa'nın ABD teknolojisine olan aşırı bağımlılığının yapısal bir zafiyet yarattığı ve ASML gibi dev şirketlerin olası ABD yaptırımlarından etkilenebileceği vurgulanıyor. ABD Kongresi'nin değerlendirmekte olduğu yeni bir yasa tasarisı, Washington'a müttefik ülkelerdeki şirketlere dahi ihracat kısıtlamaları dayatma yetkisi verebilecek. Bu risklere karşı Avrupa Birliği, yerel üretimi artırmayı amaçlayan "Yonga Yasası 2.0" (Chips Act 2.0) girişimini başlattı ve ABD öncülüğündeki Pax Silica inisiyatifine katılarak tedarik zinciri güvenliğini sağlamaya çalışıyor.

Yapay zekâ modellerindeki rekabet de hız kesmeden devam ediyor; Çinli şirketlerin düşük maliyetli modelleriyle ABD'li rakiplerini hızla yaklaştığı görülüyor. ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekâ teknolojilerinde güvenlik önlemlerinin alınması gerektiğini, ancak ABD'nin Çin ile olan rekabet gücünü zayıflatacak aşırı sınırlamalardan kaçınılması gerektiğini ifade etti. Aynı dönemde, ABD Ticaret Bakanlığı'nın ulusal güvenlik endişeleriyle kısıtladığı Anthropic'in iki gelişmiş modeli, şirketin aldığı ekstra güvenlik tedbirleri sonrasında yeniden erişilebilir hale getirildi. Diğer taraftan Çinli yapay zekâ şirketi Zhipu'nun geliştirdiği GLM-5.2 modeli, açık ağırlıklı (open-weight) yapısı ve çok uygun maliyetiyle Silicon Valley'in dikkatini çekti. Elon Musk'ın Çinli modellerinin 2027'de Anthropic seviyesine ulaşabileceği yönündeki yorumlarına Zhipu yöneticileri çok beklemeleri gerekmeyeceğini belirterek karşılık verdi.

Son olarak, dünyanın önde gelen teknoloji devleri yapay zekâyı kurumsal düzeyde ticarileştirme ve hayata geçirme aşamasına geçmiş durumda. Microsoft, şirketlerin yapay zekâyı günlük operasyonlarına entegre etmelerine yardımcı olmak amacıyla 2,5 milyar dolar bütçe ve 6.000 kişilik uzman kadroya sahip yeni bir hizmet kolu olan Microsoft Frontier Company'i kurdu. Amazon'un low-earth-orbit (LEO) uydusu projesi, uzaya 390'dan fazla uydunun gönderilmesinin ardından bu yıl içinde ilk ticari internet hizmetini başlatmaya hazırlanıyor. Cloudflare, içerik üreten sitelerin haklarını korumak için 15 Eylül'den itibaren yapay zekâ örümceklerini (AI crawler) varsayılan olarak engelleyecek ve içeriğin kullanımına dayalı yeni bir ticari tazminat sistemi sunacak. Buna karşın Meta CEO'su Mark Zuckerberg, şirketin yapay zekâ ajanlarındaki (AI agent) gelişme hızının beklentilerin altında kaldığını itiraf ederek, 145 milyar dolarlık devasa yatırımın sonuçlarını önümüzdeki aylarda almaya başlayacaklarını söyledi.