Trump İran Savaşı'nı Geride Bırakmak İstiyor Ancak Bu Kısa Vadede Mümkün Görülmüyor

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın halk arasında oldukça tepki çeken İran savaşından sıyrılma çabaları, iki taraf arasındaki son dakika gelişmeleri ve karşılıklı askeri hamleleri nedeniyle yeni bir darbe almıştır. Beyaz Saray'ın bölgedeki gerilimi düşürme ve çatışmalara son verme planları, Tahran ile Washington arasındaki artan gerginlik karşısında büyük bir engelle karşı karşıya kalmıştır. Başlangıçta taraflar arasında varılan ve bölgeye geçici bir soluk aldıran ateşkes antlaşması, son saldırılar sonucunda adeta çökmüş ve işlevsiz hale gelmiştir. Bu askeri tırmanış, ABD yönetimini Ortadoğu'da çok daha büyük ve yönetilmesi güç bir krizin eşiğine getirmiştir. Başkan Trump'ın elindeki diplomatik ve askeri seçeneklerin giderek azalması, bölgesel ve küresel aktörler üzerinde de derin bir endişe yaratmaktadır.

Krizin tırmandığı son aşamada, Başkan Trump, daha önce aracılarla kurulmuş olan geçici barış antlaşmasının artık tamamen bittiğini ve geçerliliğini yitirdiğini resmen açıklamıştır. Bu açıklamanın hemen ardından, Amerikan ordusuna İran'in çeşitli stratejik hedeflerine yönelik yeni ve kapsamlı hava saldırıları düzenleme emri verilmiştir. Karşılıklı güvensizliğin tavan yaptığı bu süreçte, atağa kalkan İran güçleri de Amerikan askeri üslerine misilleme yapma yoluna gitmiştir. Durumun ne kadar vahim olduğunu gösteren en önemli detaylardan biri, İran'ın Bahreyn ve Kuveyt gibi ülkelerde bulunan ABD askeri üslerini ve tesislerini doğrudan hedef alması olmuştur. Bölgede konuşlandırılan Amerikan kuvvetlerine yönelik bu kitle halindeki taarruzlar, Ortadoğu coğrafyasındaki veryansın edilmekte olan savaşın boyutlarının dramatik bir şekilde genişlediğinin en net kanıtı olarak öne çıkmaktadır.

Taraflar arasındaki bu son ve yıkıcı çatışma dalgasının fitilini atan olay ise çok daha kritik bir küresel ticaret yolu olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanmıştır. İddialara göre, bu stratejik su yolundan geçmekte olan uluslararası petrol tankerlerine yönelik bir dizi saldırı gerçekleşmiş ve bu durum dünya enerji pazarlarında paniğe yol açmıştır. Bu tanker saldırılarını doğrudan İran kaynaklı bir provokasyon olarak değerlendiren Washington yönetimi, ilk aşamada misilleme yapmak amacıyla İran'ın askeri altyapısını ve hedeflerini bombalama kararı almıştır. Bu olaylar zinciri, küresel ekonominin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın ne kadar kırılgan olduğunu ve bölgesel bir savaşın dünya genelindeki ticari hayatı anında felç edebileceğini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Petrol akışının tehlikeye girmesi, savaşın sadece bölgesel bir güvenlik sorunu olmaktan çıkarak tüm dünyayı tehdit eden küresel bir ekonomik krize dönüşme potansiyelini artırmıştır.

Tüm bu yaşanan askeri ve siyasi tırmanışlar, Donald Trump yönetiminin iç siyasetinde de önemli yankılar uyandırmaktadır, zira İran'a yönelik askeri müdahale Amerikan kamuoyunda giderek artan bir hoşnutsuzlukla karşılaşmaktadır. Seçim vaatleri arasında savaşları son erdirme ve Amerikan askerlerini çatışma bölgelerinden geri çekme sözü yer alan Trump'ın, şimdi yeni bir ve daha büyük bir Orta Doğu savaşının içine çekilmesi, yönetimin iç siyasette baskı altında kalmasına neden olmaktadır. Başkan'ın savaşı geride bırakma vizyonu, mevcut koşullarda_askeri mantık ve bölgesel gerçekler nedeniyle tamamen askıya alınmış gibi görünmektedir. Ayrıca, çatışmaya doğrudan dâhil olan müttefik ülkelerin topraklarının (Bahreyn ve Kuveyt) vurulması, ABD'nin müttefikleri üzerindeki güvenilirliğini ve koruma gücünü de sorgulanır hale getirmiştir. Ortadoğu'daki bu gelişmelerin uzun vadeli ve bir o kadar da kan dökücü bir çatışmaya evrilme riski, ABD dış politika uzmanlarını da yeni bir越南 arayışına itmiştir.

Özetlemek gerekirse, son günlerde yaşanan bu hızlı ve şiddetli olaylar dizisi, ne yazık ki taraflar arasındaki ateşkesin kalıcı bir barışa evrilmesi ihtimalini oldukça zayıflatmıştır. Başkan Trump'ın beyan ettiği gibi çatışmayı bitirme arzusu, sahadaki gerçekliklerle ve İran'ın bölgesel gücünü gösterme çabasıyla sert bir şekilde çelişmektedir. Bahreyn, Kuveyt ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan son çatışmalar, her iki tarafın da geri adım atmaya yanaşmadığını ve diplomatik çözüm yollarının giderek kapandığını gözler önüne sermektedir. Tüm bu askeri, diplomatik ve ekonomik dinamikler bir araya geldiğinde, İran savaşının çok kısa bir süre içinde sona ermesi mucize gibi görülmektedir; tam tersine, bölgesel ve küresel sarsıntıların artarak devam etmesi kaçınılmaz bir gerçeklik olarak önümüzde durmaktadır.