Trump'tan İran'a Rest: Hürmüz Boğazı'nda 'Savaş' Başlıyor, Ateşkes Çöktü

Amerikan yönetimi, Hürmüz Boğazı çevresinde İran ile günlerce hatta haftalarca sürebilecek geniş çaplı bir askeri çatışmaya hazırlanıyor. Beyaz Saray yetkililerine göre, başlatılan yeni askeri operasyonun süresi ve şiddeti tamamen Tahran'ın atacağı sonraki adımlara bağlı olacak. Başlangıçta İran'ın füze kapasitelerini zayıflatmak ve nükleer programını tasfiye etmek amacıyla başlayan gerginlik, hızla dünyanın en kritik enerji nakil güzergahı üzerinde tam teşekküllü bir güç gösterisine dönüşmüş durumda. Diplomatik kanalların büyük ölçüde donması ve ateşkesin resmen çökmesiyle birlikte, bölgedeki askeri hareketlilik tehlikeli bir boyuta ulaşıyor. Bu durum, sadece iki ülke arasındaki bir kriz olmaktan çıkarak küresel tedarik zincirleri ve enerji piyasaları için devasa bir tehdit oluşturuyor.

Diplomatik çözüm arayışlarının yerini sert askeri reprizandalların almasıyla birlikte, sürecin temel belirleyicisi İran'ın ticari gemilere yönelik tutumu olacak. Beyaz Saray kaynakları, mevcut tırmanışın birkaç gün sürebileceği gibi, İran'ın saldırıları sürdürmesi halinde haftalarca veya aylarca devam edebileceği uyarısında bulunuyor. Üst düzey bir Amerikan yetkilisi, İran'a verilmesi gereken dersin net bir mesaj içermesi gerektiğini, aksi takdirde bölgedeki çatışmanın hızla yayılma riski taşıdığını ifade etti. ABD, İran'ın deniz ticaretine yönelik saldırılarını bahane ederek bölgeye askeri yığınak yapmaya devam ediyor. Tüm bu gelişmeler, çatışmanın biteceği tarihin tamamen Tahran'ın ellerinde olduğunun altını çiziyor.

ABD Başkanı Donald Trump, daha önce imzalanan 60 günlük mutabakat zaptını (MOU) fiilen sona erdirdiğini açıklayarak Ortadoğu'daki dengeleri yeniden alt üst etti. İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere düzenlediği saldırılar, ABD'nin aylar sonra ilk kez İran içlerindeki altyapı hedeflerini vuran ikinci dalga hava operasyonlarını başlatmasına gerekçe oluşturdu. Buna karşılık İran da misilleme yaparak Kuveyt ve Bahreyn'deki Amerikan üslerine saldırılar düzenlediğini duyurdu ve dünyanın en önemli petrol transit noktası olan boğazın kontrolünden asla taviz vermeyeceğini vurguladı. Karşılıklı bu sert darbeler, önceki anlaşmaların tamamen anlamını yitirdiğini ve bölgenin yeni ve çok daha vahim bir savaşın eşiğinde olduğunu gözler önüne seriyor.

Taraflar arasındaki askeri restleşmelere rağmen, arka planda taktiksel diplomatik manevralar da hız kesmeden devam ediyor. Başkan Trump, Air Force One uçakında gazetecilere yaptığı açıklamada, İranlı yetkililerin kendilerini arayarak bir anlaşma yapmak istediklerini iddia ederek krizin şiddetini hafifletme sinyali verdi. Ancak Trump hangi telefon görüşmesini kastettiğini netleştirmezken, İran hükümeti de herhangi bir doğrudan temasın yapıldığını doğrulamadı. ABD Başkanı, Tahran'ın yapılacak herhangi bir antlaşmaya sadık kalıp kalamayacağından şüphe duyduğunu belirterek İran yönetimini güvenilmezlikle suçladı. Yine de bu tür çelişkili açıklamalar, çatışmanın tamamen askeri bir boyuta mı taşınacağı yoksa son dakika bir diplomasi hamlesiyle mi çözüleceği konusunda belirsizliği koruyor.

Öte yandan İran tarafı da geri adım atmama konusunda kararlı bir sergileyiş içinde ve kendi kırmızı çizgilerini net bir şekilde dile getiriyor. İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, ABD'yi sözde tutmak ve uluslararası anlaşmaları ihlal etmekle suçlayarak ağır bir dil kullandı. Sosyal medya hesabından açıklamalar yapan Galibaf, herhangi bir saldırının misliyle karşılık bulacağı uyarısını yaparak Hürmüz Boğazı'nın yalnızca İran'ın kendi şartları çerçevesinde ve denetiminde açık olabileceğini vurguladı. Tahran, Amerikan tehditlerine boyun eğmeksizin boğazın stratejik önemini kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya kararlı görünüyor. Bu sert çıkışlar, iki ülke arasındaki krizin yalnızca askeri değil, aynı zamanda derin bir jeopolitik ve ideolojik bir hegemonya savaşı olduğunu da göz önüne seriyor.