Ukrayna'da 4 Gün Çalışma Haftası Teklifine Profesyönel Tepki: "Popülizm Sınırında"

Ukrayna Başbakanlığı'nın web sitesinde, ülkede maaş düşürülmeksizin 4 günlük çalışma haftasına geçilmesini talep eden bir dilekçe (petisyon) yayımlandı. Söz konusu dilekçeyi hazırlayan Anna Pavlenko, konuyla ilgili olarak yurtdışında yapılan uluslararası araştırmaları referans gösteriyor. Bu araştırmaların sonuçlarına göre, çalışma günlerinin azaltılması işçilerin verimliliğini ve üretkenliğini önemli ölçüde artırıyor. Pavlenko, bu adımın ayrıca işçilerin psikolojik yıpranmasını azaltacağını ve genel iş memnuniyetini yükselteceğini iddia ediyor. Ancak bu iddiaların arkasındaki veriler ve bu sistemin ülke genelinde uygulanabilirliği, ekonomi uzmanları tarafından ciddi şekilde sorgulanıyor.

Dilekçede, özellikle savaş koşullarının yarattığı ağır psikolojik yorgunluğun (tükenmişlik sendromu) giderilmesi için bu uygulamanın bir zorunluluk olduğu vurgulanıyor. Yazar, İngiltere, İrlanda, İspanya ve İzlanda gibi ülkelerde gerçekleştirilen ve çalışma haftasının 32 saate indirilmesini savunan kapsamlı deneylerin başarılı sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. Buna ek olarak, uzun çalışma saatlerinin kısıtlanmasıyla birlikte hastalık izinlerinin ve mesleki tükenmişlik vakalarının önemli oranda düştüğü ifade ediliyor. Dilekçeye göre, ofis bakımı, enerji tüketimi ve lojistik gibi operasyonel giderlerin azalması da şirketler için büyük bir tasarruf fırsatı sunuyor. Ayrıca insanların kazanacağı ekstra bir hafta sonu izni, iç turizmi ve yerel hizmet sektörlerini canlandırarak ekonomiye olumlu yansıyacak.

Bu talebe kamuoyunda farklı tepkiler de gelmiyor değil. Özellikle Kyiv Ekonomi Okulu profesörlerinden Mihaylo Kolisnik bu öneriyi açıkça eleştirerek, söz konusu talebi doğrudan "popülizm sınırında" olarak nitelendiriyor. Kendi ifadelerine göre, insanların doğası gereği haftada daha az çalışmayı ve aynı maaşı almayı istemesi son derece anlaşılır bir durumdur. Ancak profesör, devletin böyle bir kısıtlamayı zorunlu kılarak ekonomiyi yönetmeye çalışmasının gerçekçi bir ekonomik politika olmadığını savunuyor. Ona göre bu tür vaatler, halkın desteğini toplamak için ileri sürülen ancak pratikte büyük ekonomik sorunlara yol açabilecek popülist söylemlerden ibarettir. Kolisnik, ülkenin mevcut sosyo-ekonomik gerçekliklerinin ve iş gücü piyasasının dinamiklerinin bu teklifle tamamen göz ardı edildiğini belirtiyor.

Profesör Kolisnik'in dilekçeye yönelttiği en temel eleştirilerden biri de verimlilik ve üretim süreçleriyle ilgili. Kolisnik'e göre çalışma saatlerinin azaltılması, üretim yapan ve fiziksel işgücü gerektiren sektörlerde kesinlikle verimliliği artırmayacaktır. Açıklamasında konuyu örneklendiren profesör, bir süt çiftliğinde çalışanların 4 günlük çalışma haftasına geçirilmesinin pratikte nasıl uygulanabileceğini sorgulayarak, geri kalan günlerde ineklerin sağılması gerektiğini hatırlatıyor. Bu durumda işverenlerin ekstra personel bulması veya üretimi yavaşlatması gerekecektir. Ayrıca, dilekçede referans gösterilen üretkenlik artışı deneylerinin çoğunlukla yalnızca hizmet ve bilişim sektörlerindeki şirketlerde yapıldığını, dolayısıyla genel ekonominin tamamını yansıtmadığını vurguluyor. Zira Ukrayna'da çalışan nüfusun önemli bir kısmı sanayi, tarım ve madencilik gibi elle tutulur malların üretildiği alanlarda görev yapmaktadır.

Ukrayna ekonomisinin iş gücü krizi ve personel sıkıntısı, profesörün altını çizdiği diğer kritik bir konu başlığı. Kolisnik, ülkedeki işletmelerin özellikle nitelikli eleman bulmakta sürekli zorlandıklarını, hatta küçük çaplı birçok işletmenin finansal sıkıntılar yüzünden değil, doğrudan çalışan eksikliği nedeniyle kepenk indirmek zorunda kaldığını dile getiriyor. Bu kriz ortamında mevcut çalışanların iş saatlerinin azaltılması, işletmelerin çok daha ağır ve telafisi zor darbelere maruz kalmasına neden olacaktır. Ayrıca söz konusu dilekçede bahsi geçen ülkelerdeki vergi sistemleri ve çalışma kültürleri Ukrayna ile çok farklıdır. Özetle uzmanlar, yabancı araştırmaların sonuçlarının sorgulanmadan doğrudan ülke gündemine taşınmasının yanlış olacağı kanaatinde. Zira ülkede yaşanan savaş şartları ve kritik iş gücü açığı, böyle bir sistemi başarısızlığa sürükleyebilecek çok fazla değişkeni barındırıyor.