Vermont'ta Konut Kıtlığı Değil, Birikim Sorunu Var

ABD'nin Vermont eyaletinde sürmekte olan konut krizi üzerine kaleme alınan bu yazıda, yazar Steven Farnsky, bölgedeki temel sorunun konut eksikliği değil, mevcut evlerin adil olmayan bir şekilde dağılmaması olduğunu savunuyor. VTDigger gazetesine gönderdiği mektupta, son dönemde kaleme alınan diğer iki görüş yazısına yanıt veren Farnsky, konutların estetik kaygılarından ziyade ulaşılabilirlik sorununa odaklanılması gerektiğini vurguluyor. Ona göre Vermont'un karşılaştığı mesele basit bir inşaat veya barınma krizinin ötesinde, sistemik bir adaletsizlik durumudur. Yazar, bu sorunun kaynağında yaşanan ekonomik dengesizliklerin ve pandemi sonrası değişen tüketim alışkanlıklarının yattığını ifade ediyor. Bu durum, yalnızca yerel halkın değil, tüm bölge sakinlerinin günlük yaşamını derinden etkileyen bir yapıya sahiptir.

Geçmiş dönemlere atıfta bulunan yazar, bir zamanlar konut edinmenin hem uygun maliyetli hem de estetik açıdan tatmin edici olduğunu belirtiyor. O dönemlerde, insanların bir araya gelerek bir mahalle ruhunu benimseyerek kilise, kasaba merkezi veya komşuları için ev inşa ettiklerini anlatıyor. İleri düzey marangozluk yetenekleri veya modern inşaat araçlarının eksikliğine rağmen, bugün hala dimdik ayakta duran Vermont'un en ikonik yapılarının inşa edildiğini hatırlatıyor. Bu tarihi yapıların sahipleri o dönemlerde borç altına girmeden hayatlarına devam edebiliyorlardı. Ancak günümüzde bu topluluk ruhunun ve ekonomik özgürlüğün tamamen ortadan kalkmış olması, mevcut sorununun tarihsel arka planını gözler önüne seriyor.

Günümüzün ekonomik gerçekliklerine bakıldığında, ev satın almak isteyen bireylerin devasa bir borç yükünün altına girmek zorunda kaldığı görülüyor. Bir ev satın almak isteyen bir kişi, elli yıla varan uzun vadeli ipotek sözleşmelerini kabul etmek zorunda bırakılıyor. Yazar, bu noktada sorunun evlerin göze hitap edip etmemesi olmadığının altını çiziyor; estetik kuşkusuz önemlidir ve aranması gereken bir özelliktir, ancak asıl çözülmesi gereken kilit mesele evlerin artık hiç kimse için ulaşılabilir olmamasıdır. Yazar, durumu net bir şekilde tanımlayarak bir konut krizi veya barınma kıtlığı yaşanmadığını iddia ediyor. Onun gözünden geçen asıl problem, mülklerin yalnızca bir elde toplanması şeklinde tanımlanan 'ev istifçiliği' yani hoarding kavramıdır.

Bu istifçilik durumunun en büyük tetikleyicilerinden biri, dünya çapındaki yeni tip koronavirüs (Covid-19) pandemisi sırasında yaşanan büyük kaçıştır. Salgının şehirlerde hızla yayılması üzerine, maddi gücü yeten kişiler Vermont gibi kırsal ve daha güvenli bölgelere yönelerek hiç görmedikleri evlere olağanüstü yüksek fiyatlar ödediler. Ancak bugün geldiğimiz noktada, bu evleri satın alan birçok kişinin Vermont'ta yaşamadığı, hatta hiç yaşamadığı belirtiliyor. Bu mülklerin birçoğu şu anda tamamen boş durmakta veya yalnızca hafta sonları veya tatil dönemleri için kısa süreli kiralama hizmeti sunmak amacıyla kullanılmaktadır. Yazar, bu durumun tüm mahalleleri etkileyen bir hayalet kasaba etkisi yarattığını, birçok bölgede evlerin boşaldığını duyduğunu dile getiriyor. Bu durum, piyasada yeterince ev olmamasından ziyade, mevcut konutların çok adil olmayan bir şekilde tahsis edilmesinden kaynaklanıyor.

Yazının sonunda, Farnsky sorunun çözümü için umutlu bir bakış açısı sergileyerek adil bir dağılım sağlanmasının en hızlı ve etkili yöntem olacağını savunuyor. Zenginlik dağılımındaki eşitsizlikler nasıl bir sorun yaratıyorsa, konutlardaki bu kötü dağılımın da aynı mantıkla çözülmesi gerektiğini, bunun krizi aşmanın en kestirme yolu olduğunu belirtiyor. Buna ek olarak, ileride yapılacak yeni konut üretimlerinin kesinlikle herkesin fiyat alabileceği, enerji verimliliği yüksek ve aynı zamanda estetik açıdan da doyurucu tasarımlara sahip olması gerektiğini vurguluyor. Bu üç temel özelliğin birbirini dışlayan kavramlar olmadığını akseline getting ediyor. Sonuç olarak, Vermont'un karşılaştığı bu karmaşık meselenin adil politikalar ve bilinçli bir üretim süreciyle aşılabileceği mesajını veriyor.