Uzun COVID İçin Yeni Umut Tükeniyor: Yaygın İlaçlar Kalıcı Çözüm Sunmuyor

Long COVID olarak da bilinen kalıcı COVID hastalığı için etkili bir tedavi yöntemi bulma çabaları henüz net bir sonuç ortaya koymuş değil. Birleşik Krallık merkezli geniş çaplı bir klinik deney, bu rahatsızlığın tedavisi için umut vadeden yaygın ilaçların beklenen kalıcı faydayı sağlamadığını ortaya çıkardı. Bilim insanları, hastalığın en yıpratıcı belirtilerinden biri olan kronik yorgunluğu hafifletmek amacıyla çeşitli ilaçları test etti. Ancak elde edilen sonuçlar, mevcut farmakolojik seçeneklerin sınırlı kaldığını ve bu alandaki arayışların devam etmesi gerektiğini gözler önüne serdi. Bu durum, uzun COVID ile mücadele eden milyonlarca insan için yeni ve daha etkili tedavi metotlarının geliştirilmesinin ne kadar acil olduğunu bir kez daha vurguluyor.

The Lancet Infectious Diseases dergisinde yayımlanan bu önemli araştırma, İngiltere ve İskoçya'daki 12 uzman klinikte yaklaşık 800 yetişkin katılımcı üzerinde gerçekleştirildi. Araştırmacılar, katılımcıları 12 hafta boyunca standart bakım veya üç farklı ilaç tedavisinden birini alacak şekilde rastgele ayırdı. Test edilen ilaçlar arasında bağışıklık sistemi üzerinde etkili olduğu düşünülen antihistaminiklerin kombinasyonu, gut hastalığı tedavisinde kullanılan kolşisin anti-enflamatuar ilacı ve kan pıhtılaşmasını önleyen rivaroksaban antikoagülanı yer alıyordu. Çalışmaya dahil edilen kişilerin ortalama bir yıldan uzun süredir uzun COVID semptomları yaşadığı ve akut enfeksiyon döneminde hastaneye yatırılmadığı belirtildi. Bu geniş örneklem grubu, araştırmanın sonuçlarını uzun COVID epidemiyolojisi açısından son derece güvenilir ve değerli kılmaktadır.

Çalışmanın sonuçlarına göre, kullanılan ilaçların hiçbiri kalıcı bir şifa sağlayamadı; hatta bazıları beklenenden çok daha sınırlı bir etki gösterdi. Hastaların yorgunluk seviyeleri 40 puanlık standart bir anket kullanılarak başlangıçta, 12. haftada ve 24. haftada ölçüldü. İlaç kullanıp kullanmamasından bağımsız olarak tüm deney grupları, ilk 12 haftalık süreçte yorgunluk seviyelerinde ortalama 4,3 puanlık belirgin bir düşüş yaşadı. Antihistaminikler veya kolşisin kullanan hastalarda standart bakım alan gruba kıyasla yalnızca 1,5 puanlık ekstra bir düzelme kaydedildi. Daha da önemlisi, bu ilaçların sağladığı küçük olumlu etki, ilaç kullanımı bırakıldıktan sadece on iki hafta sonra tamamen yok oldu.

Öte yandan, tromboz ve felç riskini azaltmak için sıklıkla tercih edilen rivaroksaban adlı antikoagülanın ise uzun COVID tedavisinde hiçbir klinik fayda sağlamadığı tespit edildi. Çalışmanın baş yazarı ve University College London'dan (UCL) araştırmacı Profesör Amitava Banerjee, deneyin 2021'de başladığı dönemde bu ilaçların hastalığa karşı en umut verici biyolojik hipotezleri temsil ettiğini dile getirdi. Banerjee, antihistaminiklerin ve kolşisinin bağışıklık sistemi düzensizliğini hedef almasına rağmen, elde edilen faydanın kalıcı olmaması nedeniyle tek başlarına uzun vadeli bir çözüm oluşturamayacağını vurguladı. Ayrıca antikoagülanların bu hastalığın yönetiminde kullanılmasının bilimsel olarak desteklenmediğini belirterek, bu ilaçların uzun COVID şikayetleri için reçete edilmesini uygun görmediklerini ifade etti.

İlaçların sınırlı başarısına rağmen araştırmacılar, çalışmadan çıkan son derece olumlu bir bulguyu dikkat çekti: Tüm hastalar, hangi tedavi grubuna dahil edildiklerine bakılmaksızın genel bir iyileşme kaydetti. Çalışmanın eş yöneticilerinden biri olan UCLH post-COVID servis klinik şefi Melissa Heightman, bu iyileşmenin büyük ölçüde uzman kliniklerde sunulan bütüncül bakım sayesinde gerçekleştiğini belirtti. Hastaların farklı uzmanlık alanlarındaki profesyoneller tarafından değerlendirildiği ve kişiye özel rehabilitasyon programlarıyla desteklendiği bu birimler, iyileşme sürecinin merkezinde yer alıyor. Uzun COVID'in aylarca süren yoğun yorgunluk, odaklanma zorluğu, nefes darlığı ve kas ağrıları gibi ağır semptomlarla kendini gösterdiği göz önüne alındığında, bu tür multidisipliner uzman hizmetlerinin varlığını sürdürmesi hayati bir önem taşıyor.