Venezuela'da 7.2 ve 7.5 Büyüklüğündeki Depremlerde Rejimin Yetersiz Kalan Müdahalesi

Venezuela'da meydana gelen 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki iki depremin ardından, rejim ve ulusal silahlı kuvvetlerin müdahalesi ciddi gecikmeler, operasyonel eksiklikler ve uluslararası yardıma aşırı bağımlılık sergilemiştir. Venezuela'daki Birleşmiş Milletler (BM) temsilcisi, kurumun felaketin boyutlarını gözler önüne seren 10 bin ceset torbası temin ettiğini bildirmiş, özellikle Caracas ve La Guaira bölgelerindeki hasarın ağır olduğu belirtilmiştir. İlk saatlerde resmi kurumların yokluğunda, vatandaşlar ve gönüllüler ellerindeki imkanlarla kurtarma çalışmalarına başlamış, ancak durumun aciliyeti karşısında yetersiz kalmışlardır. Durum, devletin afet yönetimi konusundaki hazırlıksızlığını ve mevcut planların hayata geçirilemediğini açıkça göstermektedir.

Felakete karşı hızlı bir şekilde hareket edilmesi gerektiği halde, Venezuela Sismik Araştırmalar Vakfı (Funvisis), olayların ardından yaklaşık 3 saat 40 dakika sonra ilk raporunu yayınlayabilmiştir. Sismik afetlerde ilk saatlerin hayati önem taşımasına rağmen, ne yazık ki komuta, kontrol ve iletişim protokollerinin devreye alınmadığı görülmüştür. Vatandaşlar ve gönüllü gruplar, devlet yeterince sahada yer almadan önce elbisli araçlarla ve herhangi bir eğitim almadan kurtarma girişimlerinde bulunmak zorunda kalmıştır. Bu durum, resmi kurumların arama ve kurtarma ekiplerini seferber etme konusunda başarısız olduğunu ve sorumluluk alanındaki boşluğu ortaya koymuştur. Gönüllülerin gösterdiği çabaya rağmen, felaketin büyüklüğü karşısında sivil imkanların tek başına yeterli olmaması, sistemin ne kadar kırılgan olduğunu kanıtlamıştır.

Ulusal Silahlı Kuvvetler (FAN), lojistik, sahra hastaneleri, mühendislik hizmetleri ve güvenlik gibi konularda en önemli destek gücü olması beklenirken, operasyonel yeterlilik düzeyinin %30'larda kaldığı ve gereken desteği sağlayamadığı bildirilmiştir. Bir uzmanın ifadesine göre, etkin bir ordu için %70 olarak kabul edilen operasyonel hazırlık düzeyinin, Venezuela'da bu kadar düşük olması endişe verici bir tablo çizmektedir. Askeri birliğin örgütsüz yapısı ve disiplin eksikliği, afet bölgelerine erişimin kontrol edilmesinde sorunlara yol açmış ve yardım çalışmalarını aksatmıştır. Silahlı kuvvetlerin daha çok bir baskı aracı olarak görülmesi, ulusal güvenliğin sağlanması ve afet yönetimindeki lojistik ihtiyaçların karşılanması konusundaki temel işlevini zedelemiştir.

Sivil toplum, resmi makamlar yeterince devreye girmeden önce sosyal medya aracılığıyla kayıp ihbarları düzenlemiş ve kurtarma çalışmaları koordine etmeye çalışmıştır. BM ve sivil toplum örgütleri, koordinasyonun artırılması için sosyal medya platformlarına getirilen kısıtlamaların kaldırılmasını talep etmiştir. İnsanların resmi bilgi kaynakları yerine dijital platformlara başvurmak zorunda kalması, yönetimde şeffaflık ve liderlik boşluğunun en somut göstergesi olmuştur. Depremlerin yol açtığı yıkım, bina çökmeleri ve iletişim kesintileri gibi olağanüstü bir tablo ortaya koymuş olsa da, afet planlarının bu tür senaryoları kapsayacak şekilde hazır olması gerekirdi. Ancak rejimin verdiği tepki, kurumsal kapasitenin eridiğini ve afet yönetimi mekanizmalarının işlevsiz hale geldiğini acı bir şekilde ortaya koymuştur.

Hastaneler zaten afet öncesinde eleştiri düzeyinde bir kriz içindeyken, depremlerle birlikte durum tam bir çöküş noktasına gelmiştir. Yıllara yayılan altyapı tahribatı, tıbbi sarf malzemesi açığı ve sağlık personelinin göç etmesi, acil durum müdahalesinin engellenmesine neden olmuştur. Uluslararası yardımın 30'dan fazla ülkeden gelmesi olumlu bir adım olmakla birlikte, bazı kurtarma ekiplerinin giriş izinlerinin reddedilmesi veya bürokratik engellerle karşılaşması hayati zaman kaybına yol açmıştır. Yardım malzemelerinin dağıtımında yolsuzluk iddiaları ve süreçlerin şeffaf olmaması, toplumun en savunmasız kesimlerine ulaşacak desteğin önündeki en büyük tehdit olarak öne çıkmaktadır.