California'daki Özel Göçmen Tutukevinde Koşulların İyileştirilmesi İçin Yeni Federal Talep

California, Adelanto çöl kasabasında bulunan ve özel bir şirket tarafından işletilen federal göçmen tutukevinde tutulan yaklaşık bin beş yüz kişi, insanlık dışı koşullara maruz kaldıklarını iddia ederek federal bir yargıça başvurdu. Göçmenler ve onları temsil eden avukatlar, tesisin temel insan haklarını ihlal ettiğini ve tutuklulara temel ihtiyaçların bile verilmediğini belirterek acil müdahale talep ediyor. Dava kapsamında açıklanan şikayet dilekçesinde, duvarlarda küf büyüdüğü, hastalıkların yaygın olduğu ve gözetim altındaki bireylere yeterli gıda ile temiz içme suyu sağlanmadığı ifade ediliyor. Davacılar, tutukevi yönetiminin uygun tıbbi bakım ve engelliler için gerekli düzenlemeleri yapmaktan kaçındığını öne sürüyor. Bu durum, ülkedeki özel göçmen tutukevlerinin işleyişi ve gözetim mekanizmaları konusunda yeniden geniş çaplı bir tartışmanın başlamasına neden oldu.

Tutukluları temsil eden avukatlar, daha önce Nisan ayında sundukları ilk önleyici tedbir talebinin yargıç tarafından büyük ölçüde usul nedeniyle reddedildiğini hatırlatarak bu kez daha odaklı bir strateji izlediklerini belirttiler. Yeni talepte, tesisin işletmecisi olan GEO Group şirketinden belirli personel sayılarını muhafaza etmesini isteme gibi taleplerden vazgeçildi. Bunun yerine avukatlar, doğrudan anayasal hakların korunmasına odaklanarak, mahkemenin uygulamayı daha kolay denetleyebileceği bir çerçeve çizdiler. Ancak yeni sunulan dilekçe yine de tutukevinde köklü değişiklikler yapılmasını talep ediyor; bunlar arasında işlevsel bir sağlık sisteminin kurulması, yeterli gıda ve suyun sağlanması ve temizlik malzemelerinin dağıtılması gibi çok temel ihtiyaçlar yer alıyor. Ayrıca, engelli bireyler için makul düzenlemelerin yapılması, duş ve tuvalet kullanımında mahremiyetin sağlanması ve barışçıl protestolara karşılık olarak cezalandırma amacıyla hücre hapsi uygulanmasının sonlandırurulması isteniyor.

Davada tartışmanın en kritik noktası, federal hükümetin tutukevindeki anayasal ihlallerden ne ölçüde sorumlu olduğudur. Tutukluları temsil eden avukat Belinda Escobosa, hükümetin insanları gözaltına alma kararı aldığı andan itibaren bu kişilere insanca davranılması konusunda anayasal bir yükümlülüğü olduğunu vurguluyor. Escobosa, bu sorumluluğun bireysel bir anlaşma ile özel bir müteahhede devredilemeyeceğini, yani hükümetin ellerini yıkayıp sıyrılamayacağını savunuyor. Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri Adalet Bakanlığı avukatı Pushkal Mishra, söz konusu sorunlardan asıl olarak tesisin işletmecisi olan ve halka açık bir şirket olan GEO Group'un sorumlu olduğunu öne sürüyor. Mishra, hükümetin herhangi bir şey yapmadığını reddederek su kirliliği gibi bazı sorunların giderildiğini iddia etse de, asıl şikayetlerin işletmeciye yönlenmesi gerektiğini savunarak hükümetin doğrudan sorumluluğunu reddediyor.

Mahkeme sırasında adaletin ve insan haklarının nasıl sağlanacağı konusunda çarpıcı örnekler gündeme getirildi. Avukat Escobosa, tutukevindeki tıbbi ihmalin boyutunu göstermek için iki yakın vakayı mahkemeye sundu; bunlardan biri ciddi bir göz enfeksiyonu yaşayan ve aylarca tedavi edilemeyen bir kadın, diğeri ise omzu çıkan ve acıdan kırbaç gibi kıvranırken gardiyanlar tarafından hiçbir şey yapılamayacağı söylenen bir diğer kadın tutukluydu. Bu olayların, tesislerde her gün yaşanan anayasal ihlallerin sadece küçük bir kısmını oluşturduğunu belirten davacı taraf, özel şirketlerin görevi kötüye kullanmasına izin verilemeyeceğini söyledi. Karşı taraf ise hükümetin sorumluluklarını yerine getirmek için elinden geleni yaptığını ve tesise verdiği notu düşürmek gibi çeşitli yaptırımlar uyguladığını iddia etti. Savunma tarafı, özel şirketlerle yapılan sözleşmeler üzerinden iddiaların çözülmesi gerektiğini savunarak adli süreci bu yönde şekillendirmeye çalıştı.

Federal Yargıç Sunshine Sykes, talep hakkında nihai bir karar vermediğini veya nasıl bir hüküm kuracağını net olarak ifade etmese de, Adalet Bakanlığı avukasının argümanlarından giderek daha fazla rahatsız olduğunu duruşma sırasında belli etti. Sykes, hükümetin üçüncü bir tarafı işe almasıyla, o tarafın anayasal ihlaller yapması durumunda tüm sorumluluktan sıyrılıp sıyrılamayacağını sorguladı ve hükümet avukatını sıkıştırdı. Özel şirketlerin işlettiği gözaltı merkezlerinde yaşanan bu tür insani krizler, göçmen politikaları ve insan hakları savunucuları tarafından yakından takip ediliyor. Adelanto tesisinde yaşananların, Amerika genelindeki özel göçmen tutukevlerindeki daha büyük bir sistematik sorunun sadece bir yansıması olabileceği düşünülüyor. Davanın sonucunun, gelecekteki benzer ihlallerde hem federal yetkililerin hem de özel işletmecilerin yasal sorumluluk sınırlarını yeniden çizebileceği ve emsal oluşturabileceği belirtiliyor.