Gen Afrifa'nın Gerçekleşmeyen Vaadi: 1966 Darbe Arkadaşlarını Korumak İçin Planlanan Parlemento Koltuğu

Ghana'nın siyasi tarihinde General Akwasi Amankwa Afrifa'nın hikayesi, ülkenin askeri müdahaleler ve demokratik geçişlerle dolu karmaşık geçmişinin bir simgesi olarak öne çıkmaktadır. Afrifa, 24 Şubat 1966 tarihinde dönemin lideri Kwame Nkrumah'ı deviren askeri darbeye öncülük eden isimlerden biriydi. Ancak yıllar sonra, demokratik yönetime geçiş sürecinde kendi hayatını ve darbe arkadaşlarını korumak için siyasete atılmayı zorunlu bir adım olarak gördü. Hükümet başkanı olan Korgeneral Ignatius Kutu Acheampong'a yazdığı ve geniş çapta alıntılanan mektupta, bu niyetini detaylıca ifade etti. Bu mektup, Afrifa'nın içinde bulunduğu siyasi güvensizliği ve gelecek kaygısını gözler önüne seren tarihi bir belge niteliği taşımaktadır.

Afrifa mektubunda, ülkenin sivil yönetime geçişinden sonra Convention People's Party (CPP) üyelerinin intikam almak istemesinden derin endişe duyduğunu belirtmişti. Kendi ifadesine göre, askerlerin gelecekte darbe girişimlerinde bulunmasını engellemek için 1966 darbecilerinin tek tek sıraya konup kurşuna dizilmeleri bile gündemdeydi. Bu korkutucu senaryo, Afrifa'nın çiftliğinde huzur içinde bekleyemeyeceği gerçeğini onun için çok net bir biçimde ortaya çıkardı. Kendi deyimiyle, darbeye katılan askerlerin yargılanmasını sağlayacak siyasi yasaların çıkarılma ihtimali onu dehşete düşürmüştü. Bu reasonslerden ötürü, siyaseti hayatında yapacağı son iş olarak görmesine rağmen, hayatta kalmak için parlamentoya girmeye karar verdi.

Bu hayatta kalma stratejisinin merkezinde, 1979 yılında parlamento seçimlerine girerek resmi bir dokunulmazlık ve siyasi koruma elde etmek yatıyordu. Afrifa, kazanacağı bir parlamento koltuğunun, 1966 darbesine katılan tüm askeri yetkililer için bir kalkan işlevi göreceğine inanıyordu. Amacının sadece bireysel bir güç arayışı olmadığını, eski silah arkadaşlarını olası bir siyasi witch hunt'tan (cadı avından) korumak olduğunu mektubunda açıkça vurguladı. Bu doğrultuda, Birleşik Ulusal Kongre (UNC) partisinden Mampong North parlamento koltuğu için adaylığını koydu. Bu cesur adım, onun Üçüncü Cumhuriyet'in meclisinde yer almak için attığı en somut ve stratejik hamleydi.

Afrifa'nın planı seçimlerde başarılı olmasıyla nihayet sonuç verdi ve 1979 yılında Mampong North bölgesinden parlamento üyesi seçilerek hedefine çok yaklaştı. Ancak bu siyasi zafer, onu bekleyen trajik sona karşı yeterli bir kalkan olamadı. Seçimlerden sadece sekiz gün sonra, 26 Haziran 1979'da, Teğmen Jerry John Rawlings liderliğindeki Devrimci Silahlı Kuvvetler Konseyi (AFRC) tarafından kurşuna dizilerek idam edildi. Kendisi gibi aralarında Korgeneral Acheampong ve Korgeneral Akuffo'nun da bulunduğu yedi kıdemli subayla birlikte yolsuzluk ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanmadan infaz edildi. Seçilmiş bir parlamento üyesi olmasına rağmen, yemin edip görevine başlayamadan hayatını kaybetmesi, planının acı bir şekilde yarım kalmasına neden oldu.

General Afrifa'nın yaşamı ve ölümü, askeri rejimlerin belirsizliği ve African politikalarının öngörülemezliği hakkında bölgesel ve tarihsel olarak son derece önemli bir olaydır. Seçildiği koltukta oturamadan infaz edilmesi, Ghana'nın Üçüncü Cumhuriyet dönemine damga vuran kanlı ve derin siyasi yaraların en net kanıtlarından biridir. Onun ölümünün ardından Mampong North bölgesinin temsilcilik görevini Ebenezer Augustus Kwasi Akuoko devraldı ve bu süreç nihayetlendirildi. Afrifa'nın mektuplarında dile getirdiği o dönemki siyasi gerilimler, erken ölümlerin ve darbelerin Afrika kıtasının istikrarını nasıl felç ettiğini gösteren ibretlik bir vaka olarak okunmaktadır. Tarihin bu karanlık sayfaları, demokratik kurumların ve hukukun üstünlüğünün korunmasının hayati önemini bugün hala bizlere hatırlatmaktadır.