Milyonlarca kişinin katılımıyla Tahran'da Ali Hamaney'e veda ve 'Mücteba' beklentisi

İran'ın başkenti Tahran'da, Cumartesi sabahı Devlet Başkanı Ali Hamaney için resmi ve halka açık cenaze törenleri başladı. Hamaney'in geçtiğimiz aylarda İsrail ve ABD'nin ortak askeri operasyonu sonucunda hayatını kaybetmesinin ardından başlayan törenler, İran tarihindeki en kalabalık katılıma sahne oldu. Resmi televizyon yayınıyla sabahın erken saatlerinde başlayan ve altı gün sürecek etkinliklerin ilk aşaması, Tahran'daki büyük camide gerçekleştirildi. Tabutu siyah sarığı ile sergilenen Hamaney için hükümet yetkilileri, sadece Tahran'da 15 ile 20 milyon kişinin katılım göstermesini beklediklerini açıkladı. Cenaze töreninin sadece Tahran ile sınırlı kalmayacağı, Irak'taki kutsal şehirlere uğrayıp ardından doğum yeri olan Meşhed kentinde defnedilmesi planlanıyor.

Bu cenaze töreni, İran liderliği için son derece hassas ve tarihi bir zamana denk gelerek yönetimin sürekliliğini sergileme amacını taşıyor. Ülke, 2025 yılında İsrail ile yaşanan 12 günlük savaşın, 2026 başındaki halk protestolarının ve halen ateşkes anlaşmasıyla durdurulmuş olan son savaşın izlerini taşıyor. Bu zorlu süreçte İran yönetimi, sistemin birliğini ve halk tabanındaki desteğini dünyaya kanıtlamaya çalışıyor. Törene ev sahipliği yapan Tahran, gerekli güvenlik önlemleriyle adeta bir kaleye dönüştürülürken, sivil ve askeri yetkililerin yoğun katılımı da dikkat çekti. Altı güne yayılan cenaze merasimi, Hamaney'in 40 yıllık liderlik dönemini resmen sonlandıran ve yeni bir çağı başlatan bir geçiş törevi görüyor.

Törene katılanlar arasında yabancı ülke yetkilileri ve bölgesel aktörler de yer alarak uluslararası ilgiyi beraberinde getirdi. Washington ile Tahran arasında arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Rusya Güvenlik Konseyi Başkanvekili Dimitri Medvedev gibi isimler, Tahran'daydı. Ayrıca Suudi Arabistan, Katar, Mısır ve Umman'dan gelen heyetler ile Hamas ve Hizbullah gibi direniş hareketlerinin temsilcileri de cenazede hazır bulundu. Cenaze törenine aynı zamanda Hamaney ile birlikte hayatını kaybeden dört aile üyesi ve torununun eşi de eşlik etti. Bu yoğun katılım, İran'ın dış politikadaki azalan izolasyonunu ve bölgesel etkisini sergilemesi açısından önemliydi. Diplomatik görüşmaların da yapıldığı bu ortamda, son savaşı sona erdiren anlaşmanın geleceği hakkında da fikir alışverişlerinde bulunuldu.

Törenlerin gündeminde en önemli maddelerden biri de yeni Yüce Lider Mücteba Hamaney'in ilk kez kamuoyu önüne çıkıp çıkmayacağıydı. Babasının vefatının ardından Uzmanlar Meclisi tarafından mart ayında yeni lider seçilen Mücteba Hamaney, savaşta yaralandığından beri gözlerden uzak kalmış, sadece yazılı beyanlarla halka hitap etmişti. Sağlık durumu ve siyasi geleceği hakkında spekülasyonların odağında bulunan yeni liderin bu törende yer alıp almayacağı, rejimin geleceği açısından merak konusuydu. Güvenlik çevreleri, Mücteba'nın cenaze töreninde görünüp görünmeyeceğini ve görünecekse bu görünümün nasıl bir mesaj vereceğini sıkı bir şekilde takip ediyordu. Yeni liderin ortaya çıkışı, rejimin iç ve dış cephe karşısında nasıl bir duruş sergileyeceğinin de ilk işareti olarak değerlendiriliyordu.

Bu törenler, sadece bir lidere veda etmekten öte, İran'ın bölgesel nüfuzunu yeniden yapılandırdığı bir jeopolitik arenaya dönüşmüş durumda. İran'ın cenaze alayını Irak'taki Necef ve Kerbela gibi kutsal şehirlere taşıma kararı, ülkelerarası ideolojik bağlarının ve nüfuzunun sürdüğünü açıkça vurgulamakta. Suudi Arabistan ve Pakistan gibi ülkelerin temsil düzeyi, ABD ile varılan ateşkes anlaşmasının kalıcı hale getirilmesi adası atılacak diplomatik adımların habercisi olabilir. Hamaney'in yanında defnedilecek olan diğer aile fertlerinin de bu süreçte rolü olması, aile otonomisinin devamını işaret ediyor. Tüm bu gelişmeler, İran'ı hem içerideki savaş ve protesto yaralarını sarma hem de dışarıda müttefikliklerini güçlendirme zorunluluğuyla baş başa bırakıyor. Törenlerin hemen akabinde, İran siyasetinde yeni liderin yetkinliğine dair tartışmaların da hız kazanması bekleniyor.