Peru'da El Niño Felaketi Yaklaşırken Önleyici Altyapı Projelerinde Büyük Tıkanıklık

Peru, Kıyı El Niño (El Niño costero) olayının yakında maksimum yoğunluğa ulaşmasıyla ortaya çıkabilecek yıkıcı etkiler için geri sayım yaşıyor. Ülkede meydana gelebilecek şiddetli yağışlar, seller ve toprak kaymaları gibi doğal afetlere karşı korunmak amacıyla tasarlanan temel önleyici altyapı projelerinin büyük bir kısmı maalesef henüz tamamlanmış değil. Gerekli tedbirlerin alınması ve hayat kurtaran altyapıların inşa edilmesi için geriye kalan süre giderek daralırken, yetkililerin mevcut ilerleme hızını ciddi şekilde hızlandırması gerekiyor. Aksi takdirde, geçmişteki afetlerin acı dersleri göz önüne alındığında ülke çok daha büyük bir insani ve ekonomik krizle karşı karşıya kalabilir. Uzmanlar, mevcut tablonun afet öncesi hazırlık açısından son derece endişe verici olduğunu ve acil eylem planları gerektirdiğini vurguluyor.

Kalkınma Araştırmaları Ağı (REDES) tarafından sağlanan ve veri analiz platformu ECData tarafından paylaşılan ayrıntılı raporlar, durumun vahametini gözler önüne seriyor. Toplam değeri yaklaşık 19,9 milyar Peru Solu'na (S/19.938 milyon) ulaşan 87 farklı önleyici yatırım projesinin durumunu inceleyen veriler, projelerin yalnızca küçük bir kısmının bitirildiğini gösteriyor. Bu 87 projeden sadece 10'u fiziksel uygulama aşamasında yüzde 100 tamamlanmış durumda ve 28 proje yüzde 80'in üzerinde bir ilerlemeye sahip. En çarpıcı ve endişe verici detay ise, 41 projenin hiçbir fiziksel ilerleme kaydetmemiş olması ve yüzde 0 seviyesinde kalmasıdır.

Söz konusu projeler, Peru'nun dokuz farklı bölgesini kapsıyor ve ülkenin afet riski en yüksek olan başlıca alanlarını etkiliyor. Lima, Piura, La Libertad, Áncash, Lambayeque, Ica ve Tumbes gibi bölgeler, bu iklim olayının getirdiği aşırı yağışlar ve taşkınlar karşısında en yüksek savunmasızlığa sahip yerler olarak öne çıkıyor. Bu bölgelerde gerçekleştirilmesi planlanan projeler arasında nehir ıslah çalışmaları, nehir yataklarının temizlenmesi, su drenaj sistemleri, nehir savunma setleri ve toprak kaymalarını önleyici istinat duvarları bulunuyor. Ayrıca, bu 87 müdahaleden 42'sinin 2020 yılından önce başlatıldığı, yani en az altı buçuk yıldır uygulanma aşamasında olduğu belirtiliyor. Bu durum, bürokratik engellerin ve idari aksaklıkların projeleri ne kadar felç ettiğini gözler önüne seriyor.

Yönetimsel yapıdaki belirsizlikler ve değişimler de yatırım süreçlerinin aksamasına neden olan ana faktörler arasında yer alıyor. 2023 yılının sonunda feshedilen ve eski yetkileri devralan Ulusal Altyapı Otoritesi (ANIN), bu devasa projelerin 31'inden sorumlu durumda bulunuyor. 2024 yılında kurulan bu yeni kurumun denetimindeki projelerin 14'ünde fiziksel ilerleme ya hiç yok ya da yüzde 20'nin altında kalırken, yalnızca altı proje yüzde 80 ilerleme değerini aşabilmiş durumda. Diğer yandan, bölgesel yönetimler ve belediyeler gibi üç farklı hükümet düzeyindeki diğer kurumlara atanan 56 projeden 29'u da hiçbir fiziksel ilerleme kaydetmemiş olarak raporlanıyor. REDES ekonomisti Giacomo Puccio, hükümetler arası anlaşmalar yoluyla yürütülen bazı kritik projelerin yetersiz bütçe tahsisi nedeniyle durma riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

Atıl durumda bekleyan veya çok yavaş ilerleyen bu projeleri canlandırmak ve aradaki devasa uygulanma açığını kapatmak için önerilen çözümler başta finansman olmak üzere bir dizi zorlu engeli içeriyor. Puccio, ANIN'in inşaata başlayabilmesi ve mevcut projeleri tamamlayabilmesi için yeterli finansmana kavuşturulmasının elzem olduğunu, ancak bu bütçe taleplerinin 2023'teki son Kıyı El Niño olayının hemen ardından yapılması gerektiğini ifade ediyor. Mevcut durumda Peru'nun kısıtlı ve zorlu bir mali tablo (zarar görmüş bir hazine) içinde olması, tüm projelere eşzamanlı olarak öncelik verilmesini engelleyen en büyük handikap olarak değerlendiriliyor. 2025-2027 yıllarını kapsayan şiddetli yağışlar ve ilişkili tehlikelere karşı çok sektörlü planın başarısı, bu yapısal ve ekonomik engellerin ne kadar hızlı aşılacağına sıkı sıkıya bağlı görünüyor.