Romanya'da AB Fonu Kullanan Şirketlere Vergi Şoku: ANAF Yasayı Ters Yorumluyor

Romanya Vergi Dairesi (ANAF), yasanın açıkça tanıdığı bir vergi muafiyetini keyfi olarak iptal ederek Avrupa Birliği fonlarından yararlanan şirketleri ciddi bir krizin içine sürüklüyor. Vergi Usul Kanunu'nun 22'nci maddesi, ekipman ve bilgisayar yazılımlarına yatırım yapılan kârın vergiden muaf tutulacağını açıkça hükme bağlıyor. İlgili uygulama usulleri de bu muafiyetin hesaplanırken yatırımın finansman kaynağının dikkate alınmayacağını, yani hibe veya öz kaynak farkı gözetilmeksizin teşvikin uygulanacağını belirtiyor. Ancak denetim ekipleri, tam da yasanın geçersiz saydığı kriteri kullanarak yatırımları finansman kaynağına göre bölmeye ve hibeyle finanse edilen kısımlar için muafiyeti iptal etmeye başladı. Bu durum, yasayı uygulayan kurumların yasanın ruhuna ve açık metnine doğrudan aykırı bir yorum benimsediğini gösteriyor.

Durumun en trajik yanı, ANAF ve Maliye Bakanlığı birimlerinin yıllar boyunca şirket sahiplerine bu teşvikin finansman kaynağına bakılmaksızın verileceğini yazılı olarak teyit etmiş olmalarıdır. Şirketler hem yasayı harfiyen yerine getirdiler hem de idarenin resmi yönlendirmelerine güvenerek bu yatırımları planladılar. Ancak devlet bir anda yorum değiştirerek, geriye dönük olarak iyi niyetli mükelleflere ceza kesmeye başladı. Geçmiş yılları kapsayan bu türden faturalar, sadece ana borç değil, aynı zamanda olağanüstü yüksek faiz ve gecikme cezaları ile geliyor. Devletin kendi yanlış yönlendirmesinin bedelini dürüst şirketlere ödetmesi büyük bir haksızlık olarak değerştiriliyor.

Mükelleflerin üzerine gönderilen faturalar, onları iflasa sürükleyebilecek kadar ağır yaptırımlar içeriyor. ANAF, ana borcun üzerine günlük %0,02 oranında faiz ve %0,01 oranında gecikme cezası ekliyor; ayrıca denetimde tespit edilen tutarlar için günlük %0,08 oranında beyan etmeme cezası uygulayabiliyor. Bu oranlar birleştiğinde günlük %0,1'e, yani yıllık yaklaşık %36,5'e denk gelen muazzam bir yük ortaya çıkıyor. Retroaktif uygulanan bu yorum, birikmiş ceza ve faizlerin ana borcun %30 ile %50'sine ulaşmasına, hatta onu aşmasına neden oluyor. Özellikle KOBİ'ler için bu durum, sıradan bir vergi düzeltmesi olmaktan çıkıp doğrudan iflas ve konkordato ilanına sürükleyen bir tehdide dönüşmüş durumda.

Bu adaletsiz uygulama sadece birkaç şirketi değil, tüm ülkeyi kapsayan sistematik bir soruna işaret ediyor. Romanya Mali Müşavirler Odası (CCF), Ocak 2026'da Maliye Bakanı ve ANAF Başkanı'na resmi bir uyarı göndererek ülke genelinde yaşanan çoklu denetimleri ve üyelerinden gelen sayısız şikayeti raporladı. Kurum, denetim ekipleri ile bakanlığın yasama direktörlüğü arasında bile tamamen birbirine zıt görüşler olduğunu vurguladı ve acil yasal netlik talep etti. Ancak ilk başvurudan aylar sonra bile Merkezi Vergi Komisyonu'ndan veya bakanlıktan hiçbir somut çözüm gelmedi. Aksine Maliye Bakanlığı, 2026-2028 Mali Strateji belgesinde bu teşviki sınırlandırmayı tartışmaya açarak sorunu daha da derinleştiren bir tavır sergiledi.

Sorun aylardır ülkenin önde gelen ekonomi ve hukuk platformlarında geniş yer buluyor, ancak yetkililerden çözüm odaklı bir adım gelmiyor. Avocatnet, StartupCafe, Juridice.ro, EY ve Digi24 gibi saygın kurumlar konuyu derinlemesine inceleyerek bu hukuksuz uygulamanın belgelerini yayımladı. Bu yayınlarda, kanunen garanti altına alınan bir teşvikin denetim sırasında keyfi olarak nasıl gasp edildiği detaylıca anlatılıyor. Yasal belirsizliğin bu boyuta ulaşması, şirketleri maliyetli davalara girmek zorunda bırakıyor ve ticari hesaplarının bloke edilmesiyle işletmeleri felç ediyor. Devletin kendi yarattığı bu yorum anarşisi, ülke genelinde ciddi bir hukuki güvenlik krizine ve yatırım ortamının zarar görmesine yol açıyor.