Tahran'da Hamaney İçin Dev Cenaze Töreni: Kalabalıktan ABD ve İsrail Aleyhine Sloganlar

İran'ın 36 yıl boyunca dini liderliğini yapan Ayetullah Ali Hamaney için başkent Tahran'da tarihi bir cenaze töreni düzenlendi. Milyonlarca İranlı, yüksek sıcaklıklara rağmen saatlerce tabutun arkasından yürüyerek liderlerine son bir veda etmek amacıyla sokaklara döküldü. Devasa kalabalığın eşlik ettiği cenaze aracı, Büyük Cami'den başlayıp Engelib Meydanı ve Azadi Meydanı üzerinden Tahran Mehrebad Uluslararası Havalimanı'na kadar yaklaşık 10 kilometrelik bir güzergahı kat etti. Resmi İran devlet televizyonunun yayınladığı dron görüntüleri, şehrin ana bulvarlarını adeta dolduran ve 2020'deki Kasım Süleymani cenazesinden bile daha büyük bir kitlenin varlığını gözler önüne serdi. Katılımcıların yoğunluğu ve gösterdiği bağlılık, bölge ve dünya gündeminde büyük yankı uyandıran bu törenin İran tarihi açısından son derece kritik bir dönemeç olduğunu ortaya koydu.

Törenin en dikkat çekici yanlarından biri, kalabalıktan yükselen güçlü anti-Amerikan ve anti-İsrail söylemleri oldu. Cenaze törenine katılan birçok kişi sadece Hamaney için yas tutmakla kalmadı, aynı zamanda onun ölümünün intikamının alınmasını talep etti. Katılımcılar arasında İran ve Hizbullah bayraklarının yanı sıra, İran kültüründe şehitlerin intikamını simgeleyen kırmızı 'intikam bayrakları' da sık sık görüldü. ABD ve İsrail'e yönelik sert mesajlar içeren pankartlar taşıyan halk, bölgesel gerilimlerin ve siyasi kutuplaşmanın cenaze törenine de yansıdığını net bir biçimde gözler önüne serdi. Bu olay, İran halkının ve yönetiminin mevcut jeopolitik konumlarını ve düşmanlıklarını ne kadar derinden internalize ettiğini gösteren önemli bir tablo çizdi.

Kalabalığın öfkesi ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu üzerinde yoğunlaşarak oldukça çarpıcı sahnelerin yaşanmasına neden oldu. Göstericiler, Trump ve Netanyahu'nun ölümünü talep eden pankartlar taşırken, üzerinden geçtikleri bir köprüde asılı duran ve Trump'ı hedef gösteren bir reklam panosuna taşlar attılar. Bazı kadınlar siyah çarşafları üzerinden İngilizce 'KILL TRUMP' (Trump'ı Öldürün) yazılı kırmızı pankartlar açarken, bir grup gösterici de ABD ve İngiliz bayraklarını yaktı. Hatta Tahran'ın doğusunda bir bölgede ABD Başkanı Trump'ın bir figürünün yakılmasıyla tepkiler dramatik bir şekilde sergilendi. Törene katılanların bu aşırı tepkileri, ülkedeki anti-Amerikan ve anti-İsrait ruh halinin boyutunu uluslararası kamuoyuna çarpıcı görsellerle aktardı.

Törene eşlik eden araçların üzerinde Hamaney'in 14 aylık torununun da aralarında bulunduğu tabutlar taşındı ve bu durum kalabalıkta derin bir duygu dalgalanması yarattı. Siyahlar içindeki İranlılar, ölen liderin torunu başta olmak üzere tabutların üzerine çiçek yaprakları atarak gözyaşları içinde duygusal anlar yaşadı. Bunun yanı sıra, son yıllarda öldürülen üst düzey İranlı yetkililerin, özellikle de 2020 yılında ABD hava saldırısında Irak'ta öldürülen Devrim Muhafızları Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani'nin resimleriyle donatılmış başka bir araç da konvoyda yer aldı. Bu detaylar, törenin yalnızca tek bir liderin ölümünü değil, İran'ın son yıllarda verdiği siyasi ve askeri kayıpların bir bütününü temsil ettiğini ortaya koydu. Geçmişte yaşanan kayıpların da törende mercek altına alınması, İran rejiminin şehitlik kavramını toplumsal motivasyon aracı olarak nasıl kullandığını gözler önüne serdi.

Tahran'daki bu devasa cenaze töreninin ardından merasim, İran'ın kutsal şehirlerinden biri olan ve Tahran'ın yaklaşık 150 kilometre güneyinde yer alan Kum'a taşındı. 7 Temmuz Salı günü sabah saatlerinden itibaren kutsal şehirdeki Cemkeran Camii'nde yoğun bir katılımla cenaze ve anma duaları başladı. Tahran'daki törenin devasa kalabalığı ve uluslararası kamuoyunda yarattığı yoğun ilginin ardından Kum'daki dini ritüellerin de benzer bir yoğunlukla devam etmesi beklenmektedir. Eski dini lider Ruhollah Humeyni'nin 1989'daki dev cenaze töreniyle kıyaslanan bu etkinlikler, ülkedeki siyasi ve dini ritüellerin sürekliliğini ve gücünü bir kez daha kanıtlamıştır. Yetkililer anlık katılımcı sayısı hakkında net bir rakam açıklamasa da, Sahadan yansıyan görüntüler bu kutlamaların İran'ın modern tarihinde eşi benzeri zor görülür bir kitlesel hareket olduğunu doğrulamaktadır.