ABD ve İran Arasındaki İki Taraflı Saldırılar Bölgesel Krizi Tetikledi

Daha önce varılan ateşkes anlaşmasına rağmen ABD ve İran, askeri bir çatışmaya girerek birbirlerine karşı misilleme saldırıları gerçekleştirdi. Washington, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere düzenlediği saldırıları gerekçe göstererek İran'ın çok sayıdaki askeri tesisini vurduğunu açıkladı. Bu saldırının hemen ardından Tahran da misilleme yaparak, Körfez ülkeleri ve Ürdün'de bulunan Amerikan askeri altyapısına füze ve dron saldırıları düzenledi. Yaşanan bu yeni ve büyük çaplı tırmanış, bölgedeki son derece kırılgan ateşkesi tamamen çökertme tehlikesi yarattı. Uluslararası kamuoyu, gelişmeleri büyük bir endişeyle takip ederken, küresel petrol tedarik zincirinin güvenliği konusunda ciddi kaygılar dile getiriliyor.

ABD Merkez Komutanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, Amerikan kuvvetleri İran topraklarındaki yaklaşık 90 farklı askeri hedefi başarıyla vurdu. Bu hedefler arasında İran'ın hava savunma sistemleri, kıyıdan devriye yapan radar ve keşif üsleri ile füzelerin ve insansız hava araçlarının saklandığı depolar yer alıyordu. ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, bu kapsamlı operasyonun doğrudan İran'ın ticari gemilere yönelik saldırısına bir yanıt olduğunu savundu. Trump, İran'ın bu tür provokasyonlara bir daha teşebbüs etmesi halinde karşılığının çok daha ağır olacağı uyarısında bulundu. Ayrıca Amerikan lider, daha önce arabulucuların devreye girmesiyle sağlanan geçici ateşkes anlaşmasının artık pratikte hükmünü yitirdiğini ifade etti.

Amerikan operasyonundan sadece birkaç saat sonra İran ordusu, bölgedeki ABD güçlerine yönelik geniş çaplı bir misilleme kampanyası başlattığı bilgisini paylaştı. Tahran'ın açıklamalarına göre, Kuveyt'te bulunan Amerikan Patriot hava savunma sistemleri, Katar'daki erken uyarı radar üssü, Bahreyn'deki ordunun yakıt ikmal depoları ve Ürdün'deki Azrak askeri üssü hedef alındı. Kuveytli yetkililer, hava savunma sistemlerinin İran'a ait bir seyir füzesini, üç balistik füzeyi ve on adet dronu başarıyla imha ettiğini; ancak düşen şrapneller nedeniyle bir kişinin hafif şekilde yaralandığını doğruladı. Benzer şekilde Ürdün'de de hava saldırısı sirenleri çalarken, yetkililer sekiz adet füzeyi havada engellediklerini açıkladı. Bölgedeki müttefik ülkelerde yaşanan bu panik ve savunma hamleleri, çatışmanın ne kadar geniş bir coğraffaya yayıldığını gözler önüne serdi.

Yaşanan bu yoğun askeri hareketliliğin ardından İran devlet medyası, ülkenin güney bölgelerinde art arda yaşanan şiddetli patlamalar olduğunu duyurdu. Saldırıların; Rusya tarafından inşa edilen Buşehr Nükleer Santrali'nin bulunduğu Buşehr şehri ile Konelek, Çogadek ve Bender Abbas bölgelerinde rapor edildiği belirtildi. İran devlet medyasının aktardığı resmi verilere göre, 8 ve 9 Temmuz tarihlerinde meydana gelen Amerikan bombardımanında toplam 14 kişi hayatını kaybetti, 78 kişi de çeşitli derecelerde yaralandı. Ayrıca İran'ın yarı resmi haber ajansı Fars tarafından yapılan açıklamada, Rusya ve Çin ile yapılan ticarette kritik bir öneme sahip olan demiryolu köprüsünün de isabet aldığı bildirildi. Bu durum, saldırıların yalnızca askeri değil, aynı zamanda stratejik ticaret altyapısını da hedef aldığını gösteriyor.

Tüm bu gerginliğin kalbinde, küresel petrol ticaretinin en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın kontrol meselesi yatıyor. Savaş öncesinde dünyadaki petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si bu dar boğazdan geçerken, İran Devrim Muhafızları gemi trafiğinin savaş öncesi seviyenin yarısına ulaştığını ve yalnızca Tahran'ın onayladığı rotaları kullanan gemilere izin verildiğini açıkladı. İran meclis başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, boğazın yalnızca İran'ın koyduğu şartlar dahilinde açık kalacağını vurgularken, ABD'nin müdahale etmesi durumunda "ezici bir karşılık" verileceği tehdidinde bulundu. Batılı analistler, bu yeni saldırıların ABD Başkanı Trump'ı çok zor bir pozisyona düşürdüğünü; herhangi bir yeni tırmanışın büyük bir bölgesel savaşa dönüşme riski taşıdığını, ancak taviz verilmesinin de İran'ın elini güçlendireceğini değerlendiriyor. Bu belirsizlik ortamında, küresel petrol piyasaları gelişmelere karşı aşırı hassas bir durumda olurken, çatışmanın tam kapsamlı bir savaşa dönüşmeyeceği umuduyla son dönemdeki sert fiyat artışları hafif bir düşüş eğilimine girdi.