Hindistan'da Khasi Özerk Konseyi Geleneksel Liderlerin Tepkisi Üzerine Toprak Yasasından Geri Adım Attı

Hindistan'ın Meghalaya eyaletinde bulunan Khasi Hills Özerk Bölge Konseyi (KHADC), klan ihtiyarları ve geleneksel liderlerin yoğun tepkileri karşısında tartışmalı 2026 Toprak Değişiklik Tasarısı'ndan taktiksel bir geri adım atmıştır. Konseyin yetkisine meydan okumak üzere olan büyük bir paydaş konferansının düzenlenmesine sadece saatler kala, KHADC yönetimi yasayı "yeniden değerlendirmeye" açık olduğunu ifade etmiştir. Toprak İşlerinden Sorumlu Yönetici Kurul Üyesi Powell Sohkhlet, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, Konseyin diyaloga ve kamuoyu danışmalarına sıcak baktığını belirtmiştir. Sohkhlet, değişiklik tasarısını yeniden ele alarak günün ihtiyaçlarına uygun hükümler eklemeye istekli olduklarını ve bu süreçte şeffaf bir tutum sergileyeceklerini dile getirmiştir. Ancak bu uzlaşmacı söylemin, yasama sürecindeki çelişkili durum nedeniyle ne kadar samimi olduğu sorgulanmaktadır.

Zira Konseyin diyaloga açık olduğu mesajı vermesi, yasa tasarısının zaten geçirilerek onay için District Council Affairs (Bölge Konseyi İşleri) Dairesi'ne gönderilmiş olması gerçeğiyle doğrudan çelişmektedir. Bu durum, KHADC'nin hem tasarıyı askıya almayı hem de onay sürecinin sonucunu beklemeyi aynı anda gündemde tuttuğu bir belirsizlik yaratmaktadır. Geleneksel kurumların temsilcileri, Konseyin bu tutumunu oyunun kurallarını değiştirme çabası olarak görmekte ve tasarıya yönelik ciddi şüphelerini korumaktadır. Eleştirmenler, yasa tasarısının usul Bakanlık tarafından onaylanması halinde geri dönülmesi zor bir sürece girilebileceği uyarısında bulunmaktadır. Konseyin çelişkili açıklamaları bölgede siyasi bir krizin derinleşmesine neden olma potansiyelini barındırmaktadır.

Tartışmanın odak noktasını ise yasadan çıkarılan "danışma" kelimesi oluşturmaktadır. Karşı çıkışa göre bu değişiklik, KHADC'nin toprak tavanı belirlerken Hima ve Raid gibi geleneksel kurumları devre dışı bırakmasına olanak tanımaktadır. Sohkhlet, tasarıdaki bu kritik değişikliği basit bir "yanlış anlaşıılma" olarak nitelendirerek, kelimenin yalnızca toprak tavanı belirleme süreciyle ilgili olduğunu savunmuştur. Yetkili, 2021 yılından bu yana geleneksel kurullarla istişare halinde olduklarını ve Dorbar Shnong, Dorbar Raid veya Dorbar Hima'nın gücünü zayıflatma gibi bir niyetlerinin bulunmadığını iddia etmiştir. Buna karşın geleneksel liderler, yasal metindeki bu küçük değişikliğin Khasi halkının asırlık toprak yönetim sistemi üzerinde yıkıcı etkiler doğurabileceğini ileri sürmektedir.

Öte yandan KHADC, bu yasa değişikliğini topraksız yerli Khasi aileleri için "toprak bankaları" oluşturmayı amaçlayan, fakir kesimi destekleyen bir girişim olarak sunmaktadır. Sohkhlet, bu sayede topraksız yurttaşların Pradhan Mantri Awas Yojana (PMAY) gibi devlet konut projelerinden yararlanma hakkı kazanacağını açıklamıştır. Yetkililer, daha önce hak sahibi oldukları halde tapulu bir arazileri olmadığı için devlet yardımından mahrum kalan ailelerin bulunduğunu ifade ederek tasarinın toplumsal adaleti sağlayacağını vurgulamıştır. Ancak Konsey, Toprak Danışma Komitesi toplantılarına rağmen çeşitli Hima ve Raid kurumlarıyla toprak tavanı konusunda bir uzlaşmaya henüz varamadığını kabul etmiştir. Bu itiraf, yasa tasarısının yerel halkın tüm kesimleriyle yeterince istişare edilmeden hazırlanmış olduğu eleştirilerini haklı çıkarmaktadır.

Konseyin diyaloga ani olarak açık hale gelmesi, doğrudan Synjuk Ki Rangbah Kur Ka Bri U Hynniewtrep adlı klan ihtiyarları federasyonunun aldığı sert tavır ve verdiği uyarılar ile ilişkilendirilmektedir. Bu klan federasyonu, önlerindeki tasarinın Hindistan Anayasası'nın Altıncı Cetveli'ni ve Khasi örfi hukukunu açıkça ihlal ettiğini öne sürmektedir. Federasyon, geleneksel toprak yönetim sistemine yönelik bu tehdidi masaya yatırmak üzere 7 Temmuz'da Shillong'da klan liderleri ve geleneksel başkanların katılımıyla büyük bir ortak konferans düzenleyeceğini duyurmuştur. Geleneksel kurumların bu güçlü birliği, Konseyin siyasi stratejisini yeniden gözden geçirmesine ve hassas bir denge kurmaya çalışmasına yol açmıştır. Bölgedeki bu gerilim, modern yasama süreçleri ile yerel örfi адetler arasındaki hassas dengenin nasıl korunması gerektiği konusunda kritik bir sınav oluşturmaktadır.