İran, Khamenei'in Ölümünün İntikamını Vaat Eden Füze Görüntülerini Yayınladı

İran silahlı kuvvetleri, üç hafta önce yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını büyük bir sınamayla karşı karşıya bırakarak, Körfez ülkelerindeki Amerikan askeri altyapısına saldırılar düzenledi. Bu tırmanış, ABD'nin İran'ın güney ve doğu kıyı eyaletlerine düzenlediği saldırılara verilen doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor. İran devlet medyası tarafından yayımlanan propaganda görüntülerinde, bir Devrim Muhafızı üyesinin bir füzeye mesaj yazdığı görülüyor. Yazılan mesaj, savaşın ilk gününde 28 Şubat'ta düzenlenen bir ABD hava saldırısında hayatını kaybeden Yüce Lider Ayetullah Ali Khamenei'in ölümünün intikamının alınacağına dair bir söz içeriyor. Bu olaylar,刚好 Khamenei'in Meşhed'deki türbede toprağa verildiği güne denk geldi ve bir haftalık devasa cenaze törenleri ile gösterilerinin son noktasını oluşturdu. Bölgedeki gerilim, diplomatik çözüm arayışlarının sınırlı ilerlemesi ve ateşkesin çöküş ihtimali nedeniyle giderek daha da endişe verici bir hal alıyor.

ABD ordusu, İran kuvvetlerinin bölgedeki üç petrol tankerine saldırdığı iddiasının ardından Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak amacıyla en son saldırılarını gerçekleştirdiğini açıkladı. Saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile geçici ateşkesin sona erdiğine inandığını açıklamasından sadece birkaç saat sonra gerçekleşti. ABD Merkez Komutanlığı, Çarşamba günü bir önceki gün vurulan 80 hedefe ek olarak 90 hedefin daha vurulduğunu ve İran'ın ticari deniz ulaşımına saldırma kapasitesinin 'bağışamaz şekilde düşürülmesine' devam edildiğini belirtti. Buna karşılık İran, yarı resmi Iranian Students' News Agency aracılığıyla, Bahreyn, Kuveyt ve Katar'daki ABD üslerine misilleme saldırıları düzenlediğini duyurdu. Trump, gazetecilere Air Force One uçakünde yaptığı açıklamada, 'Bize her vurduklarında biz onlara yirmi kez vuracağız' diyerek ABD'nin misilleme politikasının sertliğini vurguladı ve savaşın çıkıp çıkmayacağı sorusuna da kazanacakları birçok yolu olduğu yanıtını verdi.

Çatışmaların patlak vermesi, ABD ve İran arasında üç hafta önce imzalanan ve 60 günlük bir müzakere dönemi başlatan geçici barış anlaşmasının geleceğini tehdit ediyor. İki taraf arasındaki görüşmeler, İran'ın hayatını kaybeden Yüce Lider Khamenei için bir hafta süren kitlesel cenaze törenleri nedeniyle askıya alınmıştı ve şu ana kadar kayda değer bir ilerleme kaydedilemedi. ABD, İran Cumhuriyeti'ne atfedilen ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere düzenlenen saldırılara misilleme olarak, geçici anlaşmanın bir koşulu olan ve İran petrolünün yeni satışlarına izin veren muafiyeti iptal etti. Bu gerilimin ardından deniz yoluyla geçiş Perşembe günü neredeyse tamamen felç oldu ve İran, stratejik geçişin kontrolünü elinde tuttuğu konusunda ısrarcı olmaya devam etti. Taraflar arasındaki derin anlaşmazlıklar, sadece deniz yoluyla geçişin kontrolüyle sınırlı değil ve diplomatik sürecin çökme riski giderek artıyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılar ve çatışmaların ilk gününde yaşanan şiddetli tırmanış, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara neden oldu. Dünya referansı olan Brent petrol, Çarşamba günü yüzde 5'ten fazla artmasının ardından Perşembe günü varil başına 77,50 dolara kadar yüzde 0,5 oranında geriledi. ABD Merkez Komutanlığı, saldırılarda İran'ın hava savunma sistemlerinin, kıyı gözetleme varlıklarının ve füze ile drone depolarının hedef alındığını duyurdu. İran medyası ise ABD kuvvetlerinin demiryolu hatlarını da bombaladığını ve bunun İran'ı başkent Tahran ile Khamenei'in defnedileceği Meşhed'i birbirine bağlayan raylı taşıma hattını askıya almak zorunda bıraktığını bildirdi. Bu altyapı hasarları, bölgenin ekonomik ve lojistik dengesini daha da bozarak sivil yaşamı da olumsuz yönde etkiliyor.

İran İslam Devrim Muhafızları, Press TV aracılığıyla yaptığı açıklamada saldırılarını genişletme tehdidinde bulunarak bölgedeki gerilimi daha da artırma niyetini ortaya koydu. İran Parlamento Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, 'ABD henüz Türkiye'yi korkutmanın ve taahhütlerini bozmanın artık bedelsiz olmadığını öğrenemedi' diyerek ABD'yi uyardı ve X hesabından yaptığı paylaşımla 'Saldırırlarsa karşılık alacakları net' mesajını verdi. Katar Başbakanı Şeyh Mohammed Bin Abdulrahman Al Thani ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ile telefonda görüştü ve askeri tırmanışla ilgili olarak endişelerini dile getirdi. Katar Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırıların güveni sarstığı ve bölgesel güvenlik çabalarına zarar verdiği vurgulandı. Bölgesel ve uluslararası aktörlerin devreye girmesi, tam ölçekli bir savaşı önlemek ve diplomatik diyalogun yeniden tesis edilmesi için hayati bir öneme sahip olmaya devam ediyor.